ZASADY UTRZYMANIA CZYSTOŚCI I PORZĄDKU NA TERENIE GMINY

Za wywóz i segregację odpadów we Wrocławiu odpowiada gmina - jest to jej zadanie własne obligatoryjne zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 1, pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591). Obowiązki w zakresie utrzymania czystości i porządku określają przepisy ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 1996 r. Nr 132, poz. 622).

	Ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zmianami.
	Ustawa  z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej - Dz.U. z 2001 r. nr 63, poz. 639.

Zgodnie z ustawą z 13 września 1996 r. gminy na swoim terenie m.in.:

• tworzą warunki do wykonywania prac związanych z utrzymaniem czystości i porządku (np.: poprzez tworzenie odpowiednich jednostek organizacyjnych),
• budują i/lub eksploatują własne lub wspólne z innymi gminami:
  • instalacje do odzysku i unieszkodliwiania odpadów,
  • stacje zlewne,
  • instalacje do utylizacji zwłok padłych zwierząt,
  • szalety publiczne,
• odpowiadają za zapobieganie zanieczyszczaniu ulic, placów i terenów otwartych (usuwanie błota, śniegu, lodu, itd.),
• określają wymogi sanitarne wobec właścicieli zwierząt oraz zasady postępowania z bezdomnymi i padłymi zwierzętami,
• organizują selektywną zbiórkę, segregację oraz magazynowanie odpadów komunalnych, w tym odpadów niebezpiecznych, przydatnych do odzysku (...).

Uwaga ! Teoretycznie, w oparciu o ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, istnieje możliwość scedowania na rzecz gminy, w drodze referendum, obowiązków utrzymania czystości i porządku na posesjach prywatnych. W takim przypadku pobierana jest odpowiednia opłata. Takie rozwiązanie częściowo stoi w sprzeczności wobec strategii powierzania przez gminy realizacji usuwania śmieci firmom prywatnym.

Dalej idące zmiany przewiduje nowelizacja do ustawy o odpadach (2005 r.). Daje ona wprost radnym prawo do decydowania o przejęciu gospodarki odpadami przez gminy. Rozwiązanie to prowadzi do powstania oligopoli firm zajmujących się gospodarką komunalną. Co ciekawe, Polska Izba Gospodarki Odpadami, grupująca prywatne firmy śmieciarskie, pozytywnie ocenia projektowane zmiany w ustawie o odpadach.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku, po zasięgnięciu opinii państwowego terenowego  inspektora sanitarnego, przyznaje radzie gminy prawo uchwalenia przepisów miejscowych określających:

• zakres prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów komunalnych na terenie gminy,
• rodzaj urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości, ich rozmieszczenia, utrzymywania w odpowiednim stanie technicznym, porządkowym i sanitarnym,
• częstotliwość i sposób pozbywania się odpadów komunalnych (a także nieczystości ciekłych).

Dodatkowe zadania o charakterze informacyjnym nakłada na wójta, burmistrza, prezydenta miasta ustawa  z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej.
Zgodnie z art. 35 ustawy - wójt (burmistrz, prezydent) jest zobowiązany do sporządzenia rocznego sprawozdania zawierającego informacje o odpadach zebranych przez gminę, poddanych recyklingowi lub odzyskowi, o poniesionych na te cele wydatkach. Sprawozdanie zawierające powyższe dane trafia do marszałka województwa i wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska, a dalej do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska.

REGULACJE WROCŁAWSKIE

Podstawową regulacją prawną w sprawie utrzymania czystości i porządku jest uchwalona 29 grudnia 2005 r. uchwała w sprawie wprowadzenia Regulaminu utrzymywania czystości i porządku na terenie Miasta Wrocław. Położyła ona kres bezprawiu jakie zapanowało po tym jak w 1998 r. przestała obowiązywać uchwała w sprawie zasad gospodarki odpadami na terenie miasta Wrocławia, która  regulowała obowiązki utrzymania czystości przez właścicieli nieruchomości (uchwała Nr X/98/95).

Uwaga: powyższa uchwała uchyliła przepisy uchwały z 1998 r. w sprawie obowiązków spoczywających na osobach utrzymujących zwierzęta domowe na terenie miasta Wrocławia nr LII/802/98 i uchwały z 1999 r. w sprawie chowu zwierząt gospodarskich - XV/501/99.

Uchwała określa szczegółowe wymagania w zakresie:

• utrzymania czystości i porządku
• rodzaju i minimalnej pojemności urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych,  wymagania  dotyczące ich rozmieszczenia i utrzymania
• częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych lub  nieczystości ciekłych
• maksymalnego poziomu  odpadów komunalnych  ulegających biodegradacji  dopuszczonych  do  składowania  na  składowiskach odpadów
• innych  wymagań  wynikających  z  gminnego  planu  gospodarki Odpadami
• obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe i gospodarskie
• wyznaczania obszarów obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.

Akty prawa miejscowego
	UCHWAŁA NR XLV/2996/05 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 29 grudnia 2005 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu utrzymywania czystości i porządku na terenie Miasta Wrocław - (Biuletyn Urzędowy RMW z 1998 r. Nr 5, poz. 145).
	UCHWAŁA NR LII/801/98 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 5 czerwca 1998 r. w sprawie ustalenia opłat pobieranych przez Gminę Wrocław, w przypadku przejęcia przez Gminę Wrocław obowiązku usuwania odpadów komunalnych, od właścicieli nieruchomości, którzy nie udokumentują korzystania z usług gminnych jednostek organizacyjnych, bądź podmiotów gospodarczych zajmujących się usuwaniem odpadów oraz nie wywiązują się z obowiązku usuwania odpadów.
	UCHWAŁA NR XXIV/745/00 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 21 września 2000 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVII/652/97 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 30 grudnia 1997 roku w sprawie ustalenia opłaty za składowanie odpadów na składowiskach należących  do Gminy Wrocław.
	ZARZĄDZENIE NR 1088/2003 PREZYDENTA WROCŁAWIA z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie świadczenia przez Gminę Wrocław usługi komunalnej o charakterze użyteczności publicznej, polegającej na przetwarzaniu odpadów z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej, w sposób umożliwiający ich ponowne wykorzystanie, oraz ustalenia ceny za świadczoną usługę.
	UCHWAŁA NR XLV/619/97 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 27 listopada 1997 r. w sprawie powierzenia Zarządowi Miasta Wrocławia uprawnień w zakresie ustalania wysokości cen i opłat oraz sposobu ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.
	UCHWAŁA NR XXIV/742/00  RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z  dnia 21 września 2000 r. w sprawie obowiązku złożenia przez wytwarzających odpady inne niż niebezpieczne w ilości do jednej tony rocznie informacji o wytwarzanych odpadach oraz sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami.

Z podobnymi problemami stykają się i inne miasta. W Poznaniu w październiku 2004 r. radni dyskutowali nad projektem tzw. uchwały czystościowej. Uchwała rozstrzygać ma kwestie wrzucania śniegu i lodu do kubłów na śmieci, ograniczenia liczby psów i kotów, które poznaniacy będą mogli trzymać w swoich mieszkaniach, usuwania chwastów i wysokich traw, opróżniania szamb.

UTRZYMANIE CZYSTOŚCI I PORZĄDKU NA PRYWATNYCH POSESJACH

Odrębną kwestią jest utrzymanie czystości przez innych niż gmina właścicieli terenu lub nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - podmiotem ustawy jest:

• właściciel nieruchomości,
• współwłaściciel,
• użytkownik wieczysty (!) - (ciekawy przypadek sporu w tej sprawie rozstrzyganego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu),
• jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu,
• inne podmioty władające nieruchomością.

Wspominana już wcześniej ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w art. 5 nakłada na zarządzających i właścicieli nieruchomości obowiązek:

• wyposażenie nieruchomości w urządzenia do zbierania odpadów komunalnych,
• utrzymywanie, pod kara grzywny, tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym. W związku z tym do obowiązków zarządców należy pilnowanie terminowości wywożenia odpadów nagromadzonych w pojemnikach oraz usuwania odpadów wysypywanych poza pojemnikami.
• uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości (nie dotyczy chodników objętych systemem poboru opłaty za parkowanie aut).

Właściciel nieruchomości obowiązany jest do udokumentowania korzystania z usług wywozu nieczystości. Ciekawostką jest możliwość scedowania na rzecz gminy, w drodze referendum, obowiązków utrzymania czystości i porządku na posesjach prywatnych. W takim przypadku pobierana jest odpowiednia opłata.

Nad przestrzeganiem prawa w zakresie utrzymania czystości i porządku czuwa prezydent miasta (wójt, burmistrz). We Wrocławiu obowiązki wykonują wydziały urzędu miejskiego:

• Wydział Środowiska i Rolnictwa UM,
• Wydział Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego - Straż Miejska.

Przykładowe wezwanie właściciela do utrzymania czystości i porządku na zarządzanym terenie

Luty 2005 r. - Straż miejska skontrolowała we Wrocławiu 2,5 tysiąca prywatnych posesji i wspólnot mieszkaniowych. Okazało się, że co dziesiąta nie miała podpisanej umowy z firmami oczyszczającymi.

UTRZYMANIE CZYSTOŚCI NA TERENACH GMINNYCH - FIRMY

Mniej więcej od połowy maja 2005 r. wiadomo, kto odpowiada za wywożenie odpadów oraz za sprzątanie wrocławskich budynków i terenów komunalnych.

1) wywożenie odpadów - w kwietniu Zarząd Zasobu Komunalnego zawarł umowę z WPO Alba i z Trans-Formers na wywożenie odpadów znajdujących się w śmietnikach. Umowa nakłada obowiązek tak częstego wywozu nieczystości, jaki będzie konieczny do zachowania czystości, nie precyzuje, w jakich godzinach w ciągu dnia firmy powinny to robić.

Za niewywiązywanie się z warunków umowy przewidziano karę - 100 zł za każdy zgłoszony uzasadniony przypadek.

2) utrzymanie czystości w budynkach i na terenach przyległych do budynków - w maju 2005 r. podpisano nowe umowy na utrzymanie czystości w budynkach. Gmina podpisała umowy z: S&A Service, Klifem, ABC, Inter-Grado, Mayro, w trzech rejonach obowiązują umowy, które kończą się w 2005 roku (Feroma, Administrator, ABC).

Firmy sprzątające mają obowiązek umieszczać śmieci, w tym niewielkie ilości wielkich gabarytów (gruzu, mebli itp) w osłonach śmietnikowych, z których WPO i Trans-Formers następnie je wywiozą. Umowy zobowiązują zarządców gminnych do usunięcia gruzu na koszt gminy, jeśli sprawcy nie da się ustalić.

Za każdą uzasadnioną skargę na firmy sprzątające może być nałożona kara umowna w wysokości 200 zł.

W ramach nowych (a wydawałoby się, że zdrowy rozsądek to nic nowego) zasad, to zarządca w imieniu gminy nadzoruje firmy sprzątające i wywożące śmieci. Jest zobowiązany do okazania dokumentów poświadczających, że wspólnoty podpisały umowy na wywóz i organizację miejsc do składowania śmieci. Wszelkie zgłoszenia, interwencje najemców powinny trafić do niego. Firma zarządzająca, przy pomocy mieszkańców czy straży miejskiej, powinna ustalić, kto wysypał gruz lub inne śmieci. Jeśli na teren gminny trafił gruz właściciela mieszkania, to również zarządca komunalny powinien powiadomić o tym fakcie zarządcę wspólnoty mieszkaniowej.

POGOTOWIE ŚMIECIOWE

Od 2004 r. istnieje we Wrocławiu "pogotowie śmieciowe" nadto, okazyjnie przeprowadzane są przez straż miejską i policję kontrole stanu utrzymania czystości (co sądzimy o takich akcjach można przeczytać w naszym raporcie). Pogotowie śmieciowe to wspólna inicjatywa Zarządu Gospodarki Odpadami i straży miejskiej. Celem jest walka z brudem i zalewającymi miasto dzikimi wysypiskami. ZGO daje ekipę, czyli dwóch pracowników i auto z plandeką, a straż miejska zarządza akcją. Skromna ekipa ma zajmować się niewielkimi wysypiskami, nie zaś hałdami odpadów.

• numer Straży Miejskiej - 986
• pogotowie śmieciowe ZGO - 359-01-80 w. 109

W 2004 roku w sprawach porządkowych, funkcjonariusze straży interweniowali ponad 4,5 tys. razy, wystawili 900 mandatów (maksymalna stawka to 500 zł), m.in. za wyrzucanie niedopałków i łupin od słonecznika lub dyni na chodnik, za nieporządek przed posesją lub brak umowy na wywóz odpadów i nieczystości. Ponad sto osób stanęło przed sądem grodzkim (grzywna do 5 tys. zł w egzekucji komorniczej). Jeśli obwiniony nie może zapłacić grzywny, istnieje możliwość orzeczenia zastępczej kary - prac społecznie użytecznych. Na liście instytucji, do których takie osoby można wysłać, nie ma żadnej firmy sprzątającej miasto. Na razie obwinieni mogą odpracować karę w MPWiK czy na torze wyścigowym na Partynicach.

"Policja, straż miejska oraz władze miasta wypowiedziały wojnę śmieciom. Wrocław ma być czysty. Od dwóch tygodni specjalne patrole pouczają właścicieli lub zarządców nieruchomości co mają zrobić, żeby ich otoczenie było przyjazne. Do tej pory funkcjonariusze i pracownicy odwiedzili ponad tysiąc posesji. - Na razie tylko zwracamy uwagę na problem i nie karzemy mandatami - podkreśla Wojciech Adamski, dyrektor Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego w Urzędzie Miejskim we Wrocławiu. - Jeśli to to nie poskutkuje, będą mandaty i sprawy w sądzie grodzkim. - W naszym regionie są miejsca, które straszą - mówi Andrzej Matejuk, dolnośląski komendant policji. - We Wrocławiu naliczyliśmy ich ponad dziewięćdziesiąt. Uporządkowanie tych miejsc nie tylko poprawi estetykę, ale przede wszystkim wzmocni poczucie bezpieczeństwa." - artykuł z 20 października 2004 r. pod tytułem: Straszne miejsca.

"W duetach policjant i urzędnik lub strażnik miejski i urzędnik będą pukać do drzwi właścicieli nieruchomości i zwracać im uwagę na panujący wokół bałagan.
- Na razie interweniujemy tylko i prosimy o uporządkowanie terenu, naprawienie dziury w płocie czy zamalowanie graffiti na elewacji - mówi Wojciech Adamski, dyrektor Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miejskiego. - Jeśli prośby okażą się nieskuteczne, wlepimy mandat lub skierujemy sprawę do sądu grodzkiego. Bo zgodnie z prawem za porządek na danym terenie odpowiada jego właściciel.
Zaczęło się od policyjnej akcji zewidencjonowania "miejsc strachu". - W pierwszym kwartale tego roku dzielnicowi sprawdzali miejsca zaniedbane, ciemne, brudne - mówi Andrzej Matejuk, szef dolnośląskiej policji. - We Wrocławiu jest 90 takich "miejsc strachu", na Dolnym Śląsku 500. Dane z informacjami przekazaliśmy samorządom i radom osiedli. /RO HUBY nie otrzymała takiego raportu/(...) Od 4 października zespoły kontrolne sprawdziły 1085 posesji. Pod lupą są osiedla: Poświętne, Kowale, Jagodno, Żerniki, Zakrzów, Gajowice, Karłowice, Huby, Ołbin, Nowy Dwór."- artykuł z 20 października 2004 r. pod tytułem: Program czyste miasto ruszył we Wrocławiu. agko

W roku 2004 Rada Miejska Wrocławia podjęła uchwałę w sprawie zaciągnięcia w trybie zamówienia z wolnej ręki kredytu preferencyjnego w Banku Ochrony Środowiska SA w ramach linii kredytowych ze środków NFOŚiGW w wysokości 756.542,0 zł    przeznaczeniem na likwidację nielegalnych składowisk odpadów - (UCHWAŁA NR XXVIII/2201/04). Kredyt spłacany będzie z dochodów własnych Miasta w terminach określonych w umowie kredytowej, lecz nie później niż do 31 grudnia 2010 r. Zabezpieczeniem kredytu będzie weksel własny in blanco z wystawienia Gminy Wrocław.