ZASADY USTALANIA OPŁAT ZA WODĘ I ŚCIEKI

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - Dz. U. nr 72, poz. 747, - definiuje tego rodzaju usługi jako zadania własne gminy (art. 3). Zaś zgodnie z art. 5 przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić ciągłe, niezawodne, należytej jakości dostawy wody i odprowadzanie ścieków.

TARYFA

Woda i ścieki rozliczane są w oparciu o taryfę opłat. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę na podstawie niezbędnych przychodów.

Ustawa posługuje się pojęciem "niezbędne przychody", to wartość przychodów (...) które przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne powinno osiągnąć na pokrycie uzasadnionych kosztów, związanych z ujęciem i poborem wody, eksploatacją, utrzymaniem i rozbudową urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych oraz osiągnięcie zysku.

Ceny i stawki opłat określone w taryfie są różnicowane dla poszczególnych grup odbiorców usług na podstawie różnic kosztów zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Rada gminy może podjąć uchwałę o dopłacie dla jednej, wybranych lub wszystkich taryfowych grup odbiorców usług. Dopłatę gmina przekazuje przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu.
Taryfy podlegają zatwierdzeniu w drodze uchwały rady gminy. Radom gmin przysługuje prawo odmowy zatwierdzenia taryf za wodę i ścieki, ale tylko gdy taryfa narusza prawo. Jeżeli przygotowano ją prawidłowo, a rada jej nie zatwierdziła, wojewoda może stwierdzić nieważności takiej uchwały, a taryfa wejdzie w życie. We Wrocławiu tylko prezydent miasta ma wpływ na ustalenie taryfy opłat, a i to tylko ze względu na fakt, że MPWiK pozostaje przedsiębiorstwem komunalnym. (więcej na ten temat...).

UMOWY

Dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. (art. 6)

W budynkach wielolokalowych umowa o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków jest zawierana z właścicielem budynku lub zarządcą nieruchomości wspólnej (art. 6) przy czym istnieje możliwość zawarcia indywidualnych umów z właścicielami poszczególnych lokali (upraszcza to windykowanie należności od lokatorów). Ten sam przepis reguluje sposób rozliczania różnic pomiędzy wskazaniami wodomierza głównego a wodomierzami zainstalowanymi w poszczególnych lokalach.

Najczęstsza sytuacja na starych osiedlach wygląda tak, że spółdzielnie mieszkaniowe rozliczają zużycie wody w oparciu o kilka wodomierzy znajdujących się na głównych przyłączach. Następnie każdemu lokatorowi dopisuje dodatkowo do rachunku tzw. metry operacyjne (średnio 10-15 metrów w ciągu roku). To woda, która ucieka np. przez uszkodzone rury. Ostatecznie to jednak spółdzielnia rozlicza się z przedsiębiorstwem wodociągowym.

KARY

Przedsiębiorstwo wodociągowe może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne jeżeli odbiorca usługi nie wniósł opłat za dwa kolejne okresy. Przedsiębiorstwo wodociągowe musi jednak udostępnić zastępczy punkt poboru wody pitnej (dostawy wody są przerywane m. in. gdy jeden z lokatorów nie płaci rachunku a wspólnota lub spółdzielnia nie pokrywa za niego zobowiązań).

Niedopuszczenie przedstawiciela przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do wykonania czynności kontrolnych oraz odczytu wskazań liczników podlega karze grzywny do 5.000 zł (art. 7 i 28 ustawy). Nadzór nad jakością wody sprawuje państwowa inspekcja sanitarna.

STAWKI OPŁAT OBOWIĄZUJĄCE WE WROCŁAWIU

Zgodnie z uchwałą nr XXIX/922/01 Rady Miejskiej Wrocławia  w sprawie zasad kształtowania opłat dla MPWiK za wodę i odprowadzanie ścieków w latach 2001-2006 - opłaty za wodę i odprowadzanie ścieków są kształtowane w relacji do przeciętnych dochodach gospodarstw domowych i wynosi max 3,0% ich dochodu. Corocznie taryfa opłat przedstawiane są do zatwierdzenia Radzie Miejskiej Wrocławia przez prezesa MPWiK we Wrocławiu, na wniosek Prezydenta Miasta. Uchwała w tej sprawie podejmowana jest w połowie stycznia każdego roku. Zgodnie z brzmieniem uchwały "w sprawie zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzenia ścieków obowiązujących na terenie Gminy Wrocław" - opłaty te wynoszą aktualnie:

obowiązujące stawki opłat za wodę i ścieki

Istnieje możliwość obniżenia opłat za wodę służącą do podlewania ogródków przydomowych. MPWiK, na wniosek zainteresowanych, montuje tzw. odliczniki - wodomierze do pomiaru wody na cele podlewania ogrodów przydomowych. Oszczędność wynika z faktu, że opłaty związane ze wskazaniami tego wodomierza nie powodują odpowiednich opłat za ścieki.

PROGNOZA CEN

Ile płacimy, a ile mielibyśmy płacić w przyszłości za metr sześcienny wody i ścieków:

TYTUŁEM KOMENTARZA

Tytułem komentarza do wysokości stawek opłat za wodę w latach 2001-2005 dla wrocławskich gospodarstw domowych trzeba powiedzieć, że wzrosły one o 23% (dla pozostałych odbiorców o 2%). Na przełomie 2004/2005 r. nastąpił skokowy wzrost cen o ponad 9% (dla pozostałych odbiorców nastąpił spadek cen o 2%). To i tak niewiele wobec apetytu MPWiK na 20% podwyżkę w 2005 r (!). W przypadku ścieków wzrost cen w okresie 2001-2005 dla gospodarstw domowych był jeszcze większy i wyniósł on 43% (2004/2005 - 9%).

Jest to częściowo uzasadnione tym, że Wrocław wśród dużych miast, obok Gdańska, jest jedyny, w którym są różne ceny za wodę i ścieki w zależności od tego czy płacą za nie mieszkańcy czy instytucje publiczne tj. szpitale, szkoły, urzędy. Zgodnie z propozycją wodociągów ceny miały być wyrównane za jednym zamachem - w 2005 roku. Jednak w związku z blokadą w urzędzie regulacji zostanie to rozłożone na trzy lata - do 2008 roku. Dodajmy, że gross zadłużenia odbiorców wody w MPWiK przypada własnie na instytucje publiczne (ok. 20 mln zł).

wysokości stawek opłat za wodę w latach 2001-2005 dla wrocławskich gospodarstw domowych wzrosła o 23%

CENY WODY I ŚCIEKÓW W INNYCH MIASTACH

Sytuacja firm zajmujących się dostarczaniem wody jest szczególna bo wynika ona z monopolu tych podmiotów na lokalnym rynku. W sposób pośredni o efektach ekonomicznych działalności wodociągów decydują miejscy radni i członkowie zarządów spółek.

RENTOWNOŚĆ

Pewną orientację w rentowności wodociągów  w Polsce daje przykład poznańskiej spółki Aquanet (kapitał zakładowy 766 mln zł, z jej usług korzysta ponad 90 proc. mieszkańców aglomeracji poznańskiej). W 2003 r. jedna z posłanek zwróciła się do NIK z prośbą o zbadanie działalności spółki Aquanet.

Wniosek związany był z ogromnymi, jej zdaniem, podwyżkami cen wody w Poznaniu. Cena 1 m sześciennego wody w Poznaniu w 2002 r. wynosiła 1,78 zł (Wrocław - 2,46 zł), w 2003 r. - 2,24 zł (Wrocław - 2,46 zł), planowana na 2004 r. miała wynosić 2,54 zł (Wrocław - bez zmian).

Przychody Aquanetu ze sprzedaży wody wyniosły w 2002 r. 87,62 mln zł, w 2003 wyniosły 103,182 mln zł, a plan na 2004 rok zakładał ponad 112,5 mln zł. Poznaniacy więcej mieli też płacić za odprowadzanie ścieków. W roku 2002  1 m3 odprowadzonych ścieków kosztował 2,26 zł, w 2003 - 2,85 zł, a od stycznia 2004 r. miał kosztować 3,26 zł. przychody spółki z tej działalności wynosiły:  w 2002 r. - przeszło 90 mln zł, w roku 2003 ok. 107 mln zł. w 2004 - zaplanowano ponad 134,5 mln zł. Gwałtownie zwiększy się też wynik finansowy netto spółki, bo w dostarczaniu wody wzrosnąć miał z 1,15 mln zł (2003 r.), do ponad 4 mln zł, a w odprowadzaniu ścieków z 874 tys. zł do 16,2 mln zł.

OPŁATY ZA POBÓR WODY ZE ŚRODOWISKA

W oparciu o ustawę z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - Dz.U. nr 62, poz. 627 i wydane na podstawie tej ustawy Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska - Dz. U. nr. 279, poz. 2758, określono stawki opłat za: gazy lub pyły emitowane do powietrza, substancje wprowadzane ze ściekami do wód lub do ziemi, wody chłodnicze, umieszczenie odpadów na składowisku, pobór wody podziemnej oraz powierzchniowej śródlądowej.

Zgodnie z art. 290 ustawy Prawo ochrony środowiska, maksymalne stawki za pobór:

• 1 m3 wody podziemnej nie mogą przekroczyć 3 zł,
• 1 m3 wody powierzchniowej nie moga przekroczyć 1,5 zł (stawki są waloryzowane rokrocznie przez wskaźnik CPI).

Szczegółowe kryteria różnicowania opłat ustala wspomniane na wstępie rozporządzenie. Podstawą są stawki zróżnicowane ze względu na końcowe przeznaczenie wody. W przypadku wody przeznaczonej na cele spożywcze i bytowo-socjalne wynosza one:

• 0,051 zł/m3 - dla wody podziemnej,
• 0,031 zł/m3 - dla wody powierzchniowej śródlądowej.

W porównaniu do 2001 r. stawki zdecydowanie spadły: stawka dla wody podziemnej wynosiła 0,15 zł /m3, obniżone została więc 2-krotnie, dla wody powierzchniowej - 0,072 zł/m3 - obniżka 1-krotna. Jest to o tyle ciekawe, że spadek stawek nie przełożył się specjalnie na spadek ceny wody dla konsumentów finalnych (!).

Stawki wyjściowe mnoży się przez współczynniki różnicujące zależnie od jakości ujmowanej wody, obszaru kraju i dostępności zasobów wody.

We Wrocławiu opłaty ekologiczne za pobór wód powierzchniowych, ze zbiorników infiltracyjnych przeznaczonych do spożycia wynosiłyby: 0,031*2,0*1,2 = 0,074 zł/m3

NORMY ZUŻYCIA WODY

Art. 27.
1. Ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego, a w przypadku jego braku w oparciu o przeciętne normy zużycia wody. (p zbiorowym zaopatrzeniu ...)

Przeciętne normy zużycia wody w Polsce określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody - Dz. U. nr 8, poz. 70. Rozporządzenie ustala przeciętne normy zużycia wody dla poszczególnych odbiorców usług, stanowiące podstawę ustalania ilości pobranej wody w razie braku wodomierza głównego.

OPŁATY ZA WODĘ I ŚCIEKI W 362 PRZEDSIĘBIORSTWACH POLSKI

W tabeli zaprezentowano dane dotyczące opłat za wodę i ścieki ustalonych na 01.03.2005 r. (średnia opłata za wodę i ścieki wynosi 5,22 zł, odchylenie standardowe od wartości średniej - 1,03 zł). (więcej...)