OŚWIETLENIE TERENÓW PUBLICZNYCH
Polski przemysł źródeł światła dopiero od 10 lat zmniejsza dystans do osiągnięć światowej technologii i wzornictwa. Wiąże się to przede wszystkim z wejściem na nasz rynek światowych producentów. Jak dotąd jednak, wagę przywiązuje się prawie wyłącznie do energooszczędności źródeł światła (zużycie - 35% energii elektrycznej). W latach 1996-97 dzięki programowi PELP - Promocji Efektywnego Oświetlenia, wspomaganemu przez fundusze z Unii Europejskiej uruchomiono produkcję i sprzedano kilka milionów świetlówek kompaktowych. Wartość rynku oświetleń terenów publicznych w Polsce ocenia się na ok. 100 mln USD rocznie. W powszechnej świadomości istota problemu sprowadza się do montażu lamp energooszczędnych. Jest to jednak tylko jeden z wielu wierzchołków "góry lodowej" oświetlenia, która czeka w Polsce na odkrycie.
Do problemów nierozwiązywalnych w Polsce zaliczyć można zagadnienia związane ze
zdrowotnymi aspektach oświetlenia oraz zagadnienia dotyczące
jakości oświetlenia zewnętrznego i nowych materiałów oraz ich wpływie na bezpieczeństwo ruchu na drogach. Przy projektowaniu ulic nie bierze się u nas zupełnie pod uwagę jakości oświetlenia, lecz tylko jego natężenie (na krajach UE np. firmy ubezpieczeniowe, badając okoliczności wypadku uwzględniają i takie parametry). Odrębnym problemem jest
odblaskowość materiałów. Istnieje konieczność wymiany oznakowania dróg na takie, które będzie naprawdę widoczne w nocy: zła widoczność na drodze ma wpływ na większość z ponad 70 tys. wypadków, jakie rocznie u nas mają miejsce. Częściowo problem ten mogłyby rozwiązać materiały najnowszej generacji (3,5 krotnie większa wartość tzw. współczynnika gęstości powierzchniowej odblasku niż przy zwykłej folii odblaskowej). Zupełna anarchia panuje w kolorystyce: dawno już zauważono, że stanowi ona swoisty język, np. w handlu i reklamie, a więc kolory muszą być ściśle zdefiniowane i dające się mierzyć. Tymczasem źródła światła nowego typu, np. świetlówki, rtęciowe wysokoprężne, sodowe czy laserowe mnożą problemy, jakich wcześniej nie było. Pojawia się kwestia
ochrony przed zniekształcaniem naturalnych barw, tzw. zatrucia światłem, szkodliwego promieniowania UV i podczerwonego.
XXIV Kongres CIE - Międzynarodowego Komitetu Oświetleniowego odbył się w Polsce w Warszawie (24-30 czerwca 1999 r.) Przedmiotem zainteresowania Komitetu jest promieniowanie EM o długości fali 100 nm a 1 mm, a więc także ultrafiolet i podczerwień.
Obecnie na wymianę czekają przede wszystkim energochłonne, przestarzałe i nieskuteczne lampy oświetlenia ulic.
Oświetlenie zewnętrzne można podzielić na pięć kategorii:
- dekoracyjne oświetlenie zewnętrzne,
- oświetlenie uliczne,
- oświetlenie tuneli,
- oświetlenie terenów zewnętrznych przy użyciu projektorów,
- oświetlenie zapewniające bezpieczeństwo i orientację.
Dekoracyjne oświetlenie zewnętrzne obiektów podzielić można na trzy podstawowe grupy:
- oświetlenie zalewowe - polega na równomiernym oświetleniu całej bryły obiektu ze znacznej odległości, co pozwala na wyizolowanie z mroku całego obiektu i ukazanie jego wielkości, kształtu oraz charakteru. Realizowane jest najczęściej przy pomocy symetrycznych naświetlaczy sodowych lub metalohalogenkowych dużej mocy,
- akcentujące - polega na wyodrębnieniu detali architektonicznych poprzez znaczne doświetlenie pewnych elementów lub przez odpowiednie usytuowanie opraw tworzących grę światła i cienia, celowego tworzenia kontrastów luminancji oświetlanej powierzchni. Oświetlenia akcentujące realizowane jest przez niewielkiej mocy naświetlacze symetryczne i asymetryczne montowane w niewielkiej odległości od oświetlanego budynku lub montowane, o ile to możliwe, bezpośrednio na fasadach,
- mieszane, będące kombinacją dwóch pierwszych rodzajów. Jest metodą najczęściej stosowaną, pozwalającą w pełni oddać charakter oświetlanych obiektów.
Rodzaje opraw i źródeł światła. W przeszłości do oświetlania iluminacyjnego powszechnie stosowane były naświetlacze o nieskomplikowanej optyce z żarowym halogenowym źródłem światła. Dzisiaj ten sposób oświetlania fasad w zasadzie nie ma już miejsca. Żarowe źródła światła charakteryzują się dość niską skutecznością świetlną, krótką żywotnością i niezbyt zróżnicowaną paletą barw. Wymiana uszkodzonych lub zużytych lamp - często zainstalowanych w trudno dostępnych miejscach - była uciążliwa i kosztowna. Inaczej dziś - przy zastosowaniu wyładowczych źródeł światła i opraw z precyzyjnie zaprojektowaną optyką - można stworzyć przestrzenny, świetlny obraz obiektu relatywnie tanio, z niskimi kosztami konserwacji i utrzymania. Mimo wyższych kosztów opraw i źródeł, efekt ekonomiczny jest kompensowany niskim zużyciem energii i znacznie większą żywotnością wyładowczych źródeł światła. Generalną zasadą oświetlenia iluminacyjnego jest stosowanie
do oświetlenia obiektów zbudowanych z cegły, ciemnego kamienia itp. źródeł sodowych, do oświetlania jasnych białych fasad, zielonkawych blaszanych dachów,
źródeł metalohalogenkowych.
Oczywiście od tych ogólnych zasad występują dość często odstępstwa.
Projektowanie. Prawidłowe oświetlenie obiektów zewnętrznych polega na wykonaniu projektu oświetleniowego określającego poziomy natężenia i luminancji oświetlanych powierzchni oraz równomierność tych parametrów. Taki projekt daje pewną podstawę i określa typy, moce i rodzaje zastosowanych opraw. Projekt obliczeniowy nie daje pełnego obrazu oświetlanych obiektów. Wizję oświetlanego obiektu w pełni oddają komputerowe wizualizacje wykonywane przy pomocy programów typu CAD i różnych ich nakładek programowych. Za pomocą tych narzędzi można przedstawić plastyczny obraz oświetlanych obiektów wraz z oddaniem wszystkich detali, gry światła i cienia itd. Programy te pozwalają zaproponować kilka różnych wariantów oświetlenia, pozwalają na wybór najkorzystniejszej, najbardziej pożądanej przez inwestora wersji. Bardzo pomocne przy projektowaniu oświetlenia iluminacyjnego są próby oświetleniowe. Wizualizacja, mimo zapewnianej wysokiej wierności nie dają pełnej gwarancji. Próby w terenie choć pracochłonne, dość kosztowne i przeprowadzane na elementach fasad są potwierdzeniem i gwarancją prawidłowego projektu oświetleniowego.
Ogromną rolę w projektowaniu oświetlenia zewnętrznego spełnia doświadczenie. Projekt obliczeniowy, wizualizacje i próby są w zasadzie potwierdzeniem lub ewentualną korektą koncepcji oświetleniowej projektanta.
Czynniki techniczne i ekonomiczne. Stosowanie coraz bardziej wydajnych opraw i źródeł światła powoduje, że iluminacja staje się coraz mniej kosztowna.
Porównanie rozwiązań iluminacji katedry w pewnym Polskim mieście
| rozwiązania stosowane w latach 70-tych |
rozwiązania stosowane obecnie |
| naświetlacze posiadały żarówki halogenowe o mocy 2000 W, o skuteczności
świetlnej około 25 lm/W i trwałości 2000 h,
|
wysokoprężne lampy sodowe o mocy 400 W, skuteczności świetlnej około 110
lm/W i trwałości około 16000 h;
naświetlacze symetryczne o mocy od 250 do 1000W - asymetryczne o
mocy 70 - 150W.
|
| moc zainstalowana: 3200 kW |
moc zainstalowana: 1100 kW |
Łatwo policzyć, że obecnie lampy dają efekt optyczny nieporównywalnie ciekawszy niż ten sprzed 30 lat.
- lampy których moc stanowi 1/3 mocy instalowanej wcześniej,
- o skuteczności świetlnej lm/W 4-krotnie wyższej,
- o trwałości 8-krotnie dłuższej.
Ilość miast i gmin, które przystąpiły i zrealizowały modernizację oświetlenia przekroczyła 100. Do tej pory zrealizowano już modernizacje między innymi dla miasta Krakowa, Gorzowa Wielkopolskiego, Piły, gmin Chocianów, Mniów, Kowalewo Pomorskie, Elbląg, Orneta, Złocieniec i wielu innych miejsc. Obok działań o charakterze ekonomicznym podejmowane są inicjatywy prowadzące do poprawy estetyki miast. We Wrocławiu wykonano w ostatnich latach szereg inwestycji w oświetlenie zewnętrzne, finansowanych zarówno z kasy miasta jak i prywatnych firm.
iluminacji Uniwersytetu – projektowana była jako zadanie o wartości 200 tys. zł. Jego realizacja wynikała z faktu zawarcia w latach wcześniejszych porozumienia na etapie projektowania, modernizacji ul. Grodzkiej, z Uniwersytetem Wrocławskim, które przewidywało, że Gmina Wrocław modernizując ul. Grodzką jednocześnie wymieni cały system oświetlenia. Iluminacja, według ustaleń z Konserwatorem, została umieszczona na elewacji budynku UW. Początkowo plany remontu ul. Grodzkiej uległy przesunięciu, ale po otrzymaniu przez UW znacznych kwot pieniędzy na remont elewacji Gmina Wrocław została zmuszona do wywiązania się z umowy – czyli wykonanie iluminacji od strony rzeki Odry.
iluminacja wieży ciśnień Na Grobli - Wieża Na Grobli to obiekt
architektoniczny na nabrzeżu Odry, unikat w skali europejskiej ze względu na
architekturę jak i wyposażenie wnętrza. Przewidywany koszt oświetlenie
wieży to około 360 tys. zł. Na ścianach wieży zostanie zamontowanych
kilkadziesiąt nowoczesnych żarówek o mocy 22,5 kW. 11 czerwca 2005 r.
wykonano próbę jej oświetlenia testując różne warianty ustawienia światła i
typów lamp.
iluminacja Odry - (w opracowaniu)
WSZYSTKIE ŚWIATŁA NA ... ZABYTKI - link do strony ZDiKu
Świdnickie Stare Miasto zajęło pierwsze miejsce w konkursie firmy Philips na najpiękniejszą iluminację. Konkurs organizowany jest co kilka lat. Autorem iluminacji świdnickiego Starego Miasta jest Autorskie Studio Projektów "a" i inż. Andrzej Wiórek z Philipsa. Prace trwały kilka lat i kosztowały już 200 tys. zł. Świdnickie Stare Miasto wygrało w kategorii oświetleń dekoracyjnych. Wcześniej dostało tytuł "Najlepiej oświetlona gmina 2002".
- zdjęcia Wrocławia nocą z serwisu www.wrocław.pl, autorstwa Patryka Buczka;
- zdjęcia Wrocławia nocą z serwisu www.student.wroclaw.pl autorstwa Seweryna Chorążewskiego;
- zdjęcia Wrocławia nocą z serwisu www.dfoto.pl autorstwa Pawła J.;
- zdjęcia Wrocławia nocą z serwisu www.amigo.wroc.pl autorstwa Macieja Oziembłowskiego
Oświetlenie Lisbony
Kompleksowe oświetlenie całego miasta – przed takim zadaniem stanęli projektanci firmy Schreder, gdy organizatorzy światowej wystawy EXPO`98 zaproponowali im stworzenie unikalnego w skali światowej projektu iluminacji Lisbony. Władze miasta założyły, że realizacja tego projektu pozwoli im wypromować Lisbonę wśród gości odwiedzających wystawę. Oświetlenie miało stać się wizytówką stolicy Portugalii.
(temat w opracowaniu)
Modernizacja oświetlenia ulic, dróg, węzłów komunikacyjnych, placów i innych
obiektów użyteczności publicznej przynosi niekwestionowane korzyści, takie jak
znaczną poprawę jakości oświetlenia, spełnienie wymagań dotychczasowych
parametrów oświetlenia (przede wszystkim wartości luminancji, natężenia
oświetlenia i równomierności), a także zmniejszenie zużycia energii elektrycznej
i kosztów jej zakupu oraz obniżenie kosztów konserwacji. Uzyskane oszczędności
pokrywają koszt inwestycji, a po jej spłaceniu mogą być przeznaczone na inne
cele (w tym rozbudowę sieci oświetleniowej).
Podstawą systemu jest wymiana
istniejących opraw i źródeł światła na oprawy energooszczędne. Oprawy tego typu
– obecnie produkowane przez większość firm krajowych takich jak:
Z porównania różnych instalacji oświetlenia ulicznego wynika, że ogólne koszty
roczne i zużycie energii są najniższe w przypadku oświetlenia, w którym
zastosowano wysokoprężne lampy sodowe.
Projekty modernizacji, w
których zastosowano lampy sodowe, pozwalają na zmniejszenie mocy zainstalowanych
opraw oświetleniowych w granicach 40-60% w stosunku do mocy przed modernizacją.
Dodatkowe 9-15% oszczędności daje modernizacja systemu sterowania.
Modernizacja systemu sterowania, prowadząca do efektywniejszego wykorzystania
energii elektrycznej to głównie stosowanie rozwiązań w których zmniejszono
zużycie energii w określonych porach nocnych. Ponieważ współczesne wymagania co
do równomierności oświetlenia wykluczają stosowanie rozwiązań polegających na
wyłączeniu połowy opraw oświetleniowych, efekt zmniejszenia zużycia energii
osiąga się poprzez:
- obniżenie napięcia sieci zasilającej oprawy
oświetleniowe,
- instalowanie układu ograniczającego pobieraną moc w każdej oprawie
oświetleniowej.
Praca lampy przy zmniejszonym poborze mocy przynosi znaczne oszczędności. Dla
przyjętej wersji oprawy oświetleniowej z reduktorem mocy, pracującej w sieci
oświetleniowej sterowanej cyfrowym zegarem astronomicznym, zaoszczędza się
prawie 15 % mocy zainstalowanej.
Przykładowe działanie takiego układu polega na pomiarze czasu
świecenia lampy w kolejnych dobach i wykorzystaniu tej informacji w dobach
następnych. Mikroprocesor, wbudowany w sterownik zgodnie z programem
bezprzerwowo przełącza uzwojenie statecznika oprawy zmieniając jego impedancję.
Prawidłowe oświetlenie drogi daje szereg korzyści, które mają charakter wymierny jak i niewymierny. Oświetlenie drogowe bezpośrednio wpływa na ograniczenie liczby wypadków i zwiększenie bezpieczeństwa kierowców oraz pieszych na drodze i poboczu. Oświetlenie to także bezpieczeństwo osobiste. Dzięki oświetleniu drogowemu zmniejsza się liczba kradzieży i napadów. Napastnik nie lubi światła, bo w oświetlonym terenie może być łatwiej rozpoznany, zauważony przez innych i złapany. Właśnie ze względu na złodziei w sklepach pozostawia się na noc część zapalonego oświetlenia. Nadto oświetlenie drogowe może służyć do kreowania atmosfery, która będzie wywoływać uczucie przyjemności i komfortu. Rodzaj zastosowanego światła, jego barwa i stopień oddawania kolorów oraz sposób i typ zastosowanych opraw oświetleniowych będą tworzyć jasną przestrzeń dla człowieka. Można przez to uzyskać niepowtarzalny charakter danego miejsca, stworzyć wizytówkę gminy.
Badania prowadzone na całym świecie potwierdzają bezspornie, że instalowanie dobrego oświetlenia zmniejsza ilość wypadków średnio o 30% a w miejscach niebezpiecznych, takich jak skrzyżowania i wiejskie drogi, nawet o więcej niż 45%.
Czynniki wpływające na bezpieczeństwo na drodze to:
- poziom luminancji drogi - z przeprowadzonych badań wynika, że optymalną wartością luminancji drogi są 2 cd/m2. Przekłada się to na zalecenie uzyskania właśnie takiego poziomu luminancji dla dróg o dużej intensywności ruchu. Uzyskanie odpowiednio wysokiego poziomu luminancji na drodze gwarantuje powstanie dobrej widoczności na drodze.
- równomierność luminancji drogi - minimalna całkowita równomierność luminancji z jaką powinna być oświetlona droga to 0,4. Im większa równomierność tym lepsze warunki jazdy. Brak równomierności w postaci ciemnych i jasnych stref to potencjalne zagrożenie dla kierowcy.
- ograniczenie olśnienia - parametrem, który określa warunki na drodze w tym zakresie jest wskaźnik zwiększenia progu kontrastu TI (zwany również względnym przyrostem progowym). Określa on spadek wydolności wzrokowej spowodowany olśnieniem. Dla dróg głównych jego wartość powinna być mniejsza niż 10. Dobra oprawa oświetleniowa ma specjalnie ukształtowany odbłyśnik, który zapewnia dobre oświetlenie drogi bez wywoływania olśnienia bezpośredniego u kierowcy.
- prowadzenie wzrokowe przez instalację oświetleniową - wyprzedzająca informacja dla kierowcy o kierunku jazdy, kierunku skrętu drogi. Drogi dojazdowe i zjazdy z drogi głównej powinny być realizowane innym rodzajem oświetlenia. Może to być zrealizowane na przykład oprawami wieszanymi na innej wysokości lub wyposażonymi w źródła o innej barwie światła (np. CDM-TT).
oprac. na podstawie: P. Oziemblewski: Wprowadzenie do oświetlenia drogowego. Artykuł na stronie www.swiatlo.tak.pl
Oświetlenie dróg, ulic, mostów itp. należy do zadań publicznych realizowanych głównie przez jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Obowiązek ten wynika z przepisów ustaw ustrojowych samorządu terytorialnego. Tak jak w przypadku innych dóbr, które mają charakter niepodzielny, również oświetlenie ulic i placów rodzi szereg niejasności co do wyznaczenia zakresu rzeczowego takiego dobra. Ujmując rzecz prościej: rozważyć należy kto i kiedy powinien płacić za chodniki i jezdnie aby nie zapanowały na nich przysłowiowe egipskie ciemności oraz jak kwestia oświetlenia ma się do obowiązku zapewnienia obywatelom elementarnego bezpieczeństwa?
Koszty oświetlenia ponoszone przez Gminę Wrocław w 2002 r. wyniosły 16,8 mln zł, z czego sama energia kosztowała ponad 10 mln zł.
Przy deficytowym budżecie rozpoczęto poszukiwania oszczędności. Obszarem spornym stały się drogi osiedlowe, za których oświetlenie płaciło miasto na mocy umowy z Zakładem Energetycznym. W styczniu 2002 r. część tej umowy została przez Gminę Wrocław wypowiedziana, co oznaczało, że za utrzymanie prawie 3 tysięcy latarń zawieszonych nad osiedlowymi drogami miałyby płacić (m.in. wzorem Poznania) spółdzielnie mieszkaniowe, w przypadku odmowy - latarnie zostałyby wyłączone. Wg różnych ocen miejska oszczędność na spółdzielniach miała wynieść ok. 800 tys. zł, co można było przeliczyć na zwiększony roczny czynsz od mieszkań spółdzielczych na kwotę 15-20 zł. Spółdzielnie zagrożone nowymi rozliczeniami: Cichy Kącik, "mały ”Energetyk" , Jan III Sobieski, Kozanów IV ok. 100 tys. zł), Metalowiec (ok. 100 tys. zł), Nowy Dwór, Piast, Popowice, Wojewodzianka, Wrocław-Południe.
Oświetlenie zewnętrzne spełnia różne funkcje. Najważniejszą z nich jest bezpieczeństwo ludzi. Dobrze zaprojektowane i zrealizowane oświetlenie zapewnia bezpieczne i przyjemne warunki poruszania się po zmroku, zabezpiecza nasze domy, szkoły oraz inne obiekty użyteczności publicznej przed włamaniami i wandalizmem. Pewność jest pokrewna bezpieczeństwu, oznacza pewną egzystencję ludzi i zabezpieczenie ich mienia. Orientacja jest decydująca, gdy potrzebujemy określić nasze położenie i znaleźć drogę. Dla wielu firm i instytucji promocja stanowi podstawową działalność. Zarządy miast, przedsiębiorstwa i organizacje dążą do ustalenia własnej tożsamości. Oświetlenie może mieć ogromny wpływ na klimat określonego miejsca, podnosi walory estetyczne otoczenia, w którym żyjemy.
Skwery mogą być szeroką, otwartą przestrzenią i utrapieniem ze względu na ruch kołowy i handel. Ale tak być nie musi. Mogą stanowić spokojne, ładne miejsca, gdzie mieszka się przyjemnie. Można zastosować oświetlenie dekoracyjne, gwarantujące dogodne poruszanie się ludzi i pojazdów. Place mogą być doskonałym obiektem do stworzenia idealnego projektu oświetlenia dekoracyjnego, które uwydatni lub dopełni ich naturalne piękno.
Maj 2003- styczeń 2005. Zgodnie z deklaracjami pana W. Adamskiego, dyrektora wrocławskiego Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego, istnieje możliwość założenia dodatkowego oświetlenia w miejscach szczególnie zagrożonych przestępczością. Wnioski z deklaracją pokrycia kosztów energii elektrycznej należy przekazać do wydziału poprzez Radę Osiedla.
(wniosek - karta informacyjna wniosku o dofinansowanie z budżetu gminy Wrocław)
e-mail: wzk@um.wroc.pl
Oświetlanie dróg należy do zadań gminy. Jednak oświetlenie terenów wrocławskich osiedli jest problemem wciąż otwartym, z którym władze miasta do tej pory nie potrafiły się uporać. Do 2003 roku Zarząd Dróg i Komunikacji pokrywał koszty związane z oświetlaniem dróg publicznych i osiedlowych. Od dwóch lat obowiązek ten - na polecenie gminy - przejmują od ZDIK-u spółdzielnie mieszkaniowe.
Po początkowych ostrych protestach SM wobec przerzucania na nie obowiązku oświetlenia ulic i gróźb ZDiKu, że wyłączy oświetlenie na ulicach, jeśli SM nie podpiszą umowy, ostatecznie prezydent Wrocławia postanowił przez najbliższe cztery lata (czyli do końca 2005 r.) gmina będzie pokrywać koszty oświetlenia. Uznano jednak, że obowiązek oświetlenia dróg publicznych spoczywać będzie na właścicielach terenu (w przypadku dróg wewnątrzosiedlowych jest to spółdzielnia mieszkaniowa).
Już w chwili obecnej narasta konflikt pomiędzy spółdzielniami mieszkaniowymi a koncernem energetycznym EnergiaPro. Nie dotyczy on co prawda kwestii koszów energii, lecz tylko kosztów napraw oświetlenia. Jednak efekt braku umowy jest taki sam jak w przypadku nie ponoszenia kosztów energii - wyłączone świetlenie. Wrocławskie osiedla pogrążają się w ciemnościach. Kolejne latarnie gasną, bo spółdzielnie nie zgadzają się na podpisanie z zakładem energetycznym stałych umów na naprawy oświetlenia i okablowania. Spółdzielnie wolą płacić za każdorazowe naprawy. Dodatkowo sprawy komplikuje fakt, że z formalnego punktu widzenia właścicielem urządzeń jest EnergiaPro i to ona jako jedyny prawny właściciel urządzeń oświetleniowych może konserwować swój majątek, dodajmy wg przez siebie określonych reguł. Preferowane są umowy stałe, co wynikać ma z negatywnych doświadczeń ze zleceń jednorazowych. Koncern uzasadnia, że spółdzielnie dokonują bezprawnych i niefachowych napraw ich sprzętu oświetleniowego, co prowadzi do awarii zagrażających systemowi energetycznemu miasta.
W opinii Urzędu Regulacji Energetyki, taka strategia firmy jest niezrozumiała. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wprost sugeruje spółdzielniom złożenie wniosku o zbadanie zasad zawierania umów przez EnergięPro. W opinii UOKiK jeśli lampy należą do koncernu, to on powinien płacić za ich naprawy. SM Metalowiec w marcu 2005 złożyła do Sądu Okręgowego stosowny pozew wobec EnergiiPro. SM Nowy Dwór wspólnie ze SM Metalowiec złożyły do UOKiK skargę na monopolistyczne praktyki EnergiiPro.
Identyczny spór wybuchł pomiędzy Gminą Św. Katarzyna a EnergięPro. W tym przypadku wyraźnie zaakcentowane zostały czynniki ekonomiczne. Władze gminy podkreślają, że wymiana żarówki w latarni dokonana przez firmę prywatną kosztuje 190 zł, a przez EnergięPro 1300. W łącznym rachunku EnergiaPro żąda 13 tys. zł za konserwację i gotowość napraw, a w przypadku spalenia się żarówki w latarni dodatkowo 1300 zł. Rzeczniczka prasowa EnergiiPro zaprzecza, żeby w przypadku wymiany żarówek w kilku lampach jej spółka rozliczała koszty tak, jakby jechała do kilku pojedynczych napraw.
