Zapotrzebowanie na energię cieplną

Mottem tego działu niech będzie wypowiedź Patrica Krona prezesa francuskiego koncernu Alstom - 14 mld euro przychodów, w Polsce obecny poprzez Alstom Power i Alstom Konstal. W jednym z wywiadów powiedział: "To nie my decydujemy, czy elektrownie powinny być opalane gazem czy węglem. I nie ma co liczyć, że będzie jakieś jedno paliwo, (...). Zawsze będzie ich kilka. Energia będzie jednak zawsze droższa jutro, niż jest dzisiaj. Dlatego trzeba ją zużywać bardziej efektywnie i produkować jak najtaniej".

Konkurencyjność rynku energii praktycznie wstępuje tylko po stronie popytowej. Zapewniają ją niezależne decyzje o sposobie ogrzewania budynku podejmowane przez inwestorów lub właścicieli z uwzględnieniem czynników technologicznych jak i ekonomicznych. Warto pamiętać, że na ogólny koszt energii ponoszony przez jej konsumentów składają się nie tylko koszty paliw lecz również koszty urządzeń przetwarzających energię a także opłaty ekologiczne itd. Poniżej prezentujemy zestawienie umożliwiające orientację w kosztach paliw sporządzone przez firmę Energoekspert Katowice (2003 r.). Zadaniem zestawienia jest wskazanie najważniejszych z ekonomicznego punktu widzenia czynników wpływających na opłacalność wyboru danego źródła zasilania w energię: ceny zakupu, wartości opałowej, sprawności urządzenia.

Poniższe dane należy odczytać następująco: np. kupując 1 tonę węgla energetycznego w cenie 149 zł - kupujemy paliwo umożliwiające uzyskanie teoretycznie wartości opałowej 22 GJ z jednej tony paliwa - w przeliczeniu uzyskujemy cenę zakupu 1 GJ wyrażoną w złotych równą 6,77 zł/GJ. Ponieważ nasze urządzenia mogą przetworzyć zawartą w paliwie energię na energię cieplną ze sprawnością tylko 70% (zamiast 22 GJ tylko 15,4 GJ) -  co oznacza, że 1 GJ rzeczywiście uzyskanej energii cieplnej kosztuje nas 9,67 zł. Dodatkowe założenia: pow. grzewcza 100 m2, zapotrzebowanie mocy 70W/m2, czas wykorzystania mocy 1000 h/rok.

Dostawy ciepła sieciowego

Sumaryczne roczne zużycie energii cieplnej we Wrocławiu wynosi ok. 16 065 TJ. Wytworzenie tej energii związane jest z zapotrzebowaniem na moc cieplną o wartości 2,25 GW (szczytowa moc cieplna). Głównymi konsumentami ciepła jest budownictwo mieszkaniowe o zapotrzebowaniu na moc cieplną 1,3 GW (60%), zużywające 9 412 TJ energii rocznie (59%) - należy tu wspomnieć, że 1/10 zapotrzebowania na moc cieplną budownictwa  mieszkaniowego pokrywana jest przez piece węglowe tzw. niska emisja. Resztę ciepła zużywa sektor publiczny - ok. 16% i sektor usług komercyjnych i wytwórczości - ok. 24%. Około 10% mocy produkcyjnych energii cieplnej nie jest wykorzystywanych. Bardzo ważną cechą rynku jest jego sezonowość. Zapotrzebowanie na ciepło od stycznia do grudnia jest najniższe w lipcu – poniżej 200 TJ a najwyższe w styczniu 1 400 TJ. Tak też kształtują się strumienie finansowe wpływające do przedsiębiorstw energetyki cieplnej.

W przypadku dostaw ciepła sieciowego czynniki ekonomiczne kształtowały się następująco (2003 r.):

Założenia: zamówiona moc cieplna 1 MW, zużycie ciepła 7200 GJ/rocznie, bez opłat abonamentowych, bez ceny nośnika ciepła. (dane z 2003 r. )

Opłaty netto uzyskane z różnych nośników dla budynku mieszkalno-usługowego na dzień 1 stycznia 2004 wynoszą 38 zł/GJ w MPEC we Wrocławiu. Nieomal identyczne są koszty ceny gazu w grupie energetycznej odbiorców W-5. Różnice dotyczą struktury kosztów (koszty paliwa i koszty eksploatacji). Dla porównania cena ciepła na 12 stycznia 2004 r. (przy założeniu zużycia 7 tys. GJ/MW) w największych miastach Polski wahała się od 22,01 GJ/MW w Krakowie do 41,69 zł/GJ/MW w Gdańsku.

obowiązujące stawki opłat za energię cieplną

Dostawy energii elektrycznej

W zakresie dostaw energii elektrycznej:

• średnie zapotrzebowanie w gospodarstwie domowym na energię elektryczną wynosi  ok. 2000 kWh. Ocenia się, że wzorem innych państw może ono wzrosnąć do 4500 kWh.
• sumaryczne zużycie energii elektrycznej to 1709 GWh/rok;
• sumaryczna produkcja energii elektrycznej przez źródła KOGENERACJI SA to 1793 GWh/rok,
• sumaryczne zużycie energii elektrycznej przez gospodarstwa domowe to 428 GWh/rok (średnio przez gospodarstwo 2020 kWh/rok).

Pośród odbiorców zasilanych na wysokim napięciu - 110 kV we Wrocławiu jest tylko jeden podmiot Hutmen SA (1/7 całości energii przesyłanej przez ZE Wrocław). Odbiorcy na napięciu średnim zasilani z własnych stacji transformatorowych to głównie konsumenci energii elektrycznej (zakłady przemysłowe, zajezdnie tramwajowe, sieć kolejowa, instytucje publiczne).

obowiązujące stawki opłat za energię elektryczną

Od 2007 r.  wszyscy odbiorcy energii elektrycznej mają prawo do swobodnego korzystania z usług przesyłowych od dowolnie wybranego dostawcy energii elektrycznej. Oznacza to, że konsumenci uzyskują swobodny dostęp do rynku enegii (elektrycznej i gazu). W Wielkiej Brytanii 50% gospodarstw domowych korzysta z tej możliwości po to aby obniżyć ceny kupowanej energii.

Dostawy paliw gazowych

W zakresie dostaw paliw gazowych ocenia się:

• sumaryczne zużycie gazu ziemnego w ilości 165,1 mln m3 w roku 2002;
• sumaryczne zapotrzebowanie na ciepło z wykorzystaniem gazu ziemnego wyniosło ok. 561 MW, w tym dla budownictwa mieszkaniowego około 373 MW, przy czym odbiorcy indywidualni zużyli na cele grzewcze 54,2 mln m3/rok gazu;
• średnie zużycie gazu we wrocławskim gospodarstwie domowym wynosi ok. 119 m3/rok. Dla przeciętnego gospodarstwa domowego wysposażonego w kocioł gazowy zużycie roczne gazu wynosi 1850 m3/rok.

Zużycie gazu wykazuje tendencję rosnącą, przy czym wyraźnie spada w gospodarsatwach domowych używających do do celów bytowych. W strukturze zużycia dominują gospodarstwa domowe (ponad 52%) na drugim miejscu jest przemysł (25%). Ocenia się przyrost zapotrzebowania na gaz na ok. 53 mln m3/rok w perspektywie 10 lat. Uwzględniając zmianę innych czynników otrzymujemy 86 mln m3/rok więcej.

obowiązujące stawki opłat za gaz sieciowy

W październiku 2005 r. Urząd Regulacji Energetyki zezwolił na podniesienie cen gazu przez PGNiG o ok. 7,5%. Opłaty przesyłowe i abonament pozostał na tym samym poziomie (udział opłaty stałej w cenie gazu wynosi ok. 11% - dla ciepła z systemu ciepłowniczego sięga 30%). Dodajmy, że zarząd PGNiG planował podwyżkę o kilkanaście procent. PGNiG sprowadza z zagranicy ok. 70% potrzebnego w kraju surowca.

Prognozy zmian cen energii ze źródeł pierwotnych i wtórnych

Ceny gazu są skorelowane z notowaniami cen ropy naftowej. Pośrednio są wynikiem wolnego dostępu do rynku dystrybucji gazu podmiotów trzecich tzw. TPA.
W Polsce liberalizacja rynku doprowadziła już do powstania regionalnych spółek dystrybucji i obrotu detalicznego gazem. Ryzyko fluktuacji cen gazu na polskim rynku częściowo niwelują rozporządzenia taryfowe. Podkreśla się istotne ryzyko polityczne istniejących kontraktów międzynarodowych na dostawy gazu.

Ceny węgla kamiennego charakteryzuje znaczna stabilność względem ceny innych nośników energii. Co ważne, początek obecnej dekady upływał w warunkach spadkowej tendencji cen węgla na rynkach światowych, a cena samego węgla jest słabo skorelowana z cenami ropy naftowej i gazu.
W Polsce ceny krajowe pozostają stabilizowane przez ceny węgla importowanego  (CIF) dla potrzeb energetyki. Krajowe ceny węgla dla gospodarstw domowych są dwukrotnie wyższe niż dla energetyki zawodowej. Warto pamiętać, że w kilku krajach europejskich węgiel kamienny nie jest używany przez gospodarstwa domowe do zasilania systemu ogrzewania mieszkań.

Ceny energii elektrycznej są wypadkową działania wielu czynników, zarówno tych o charakterze ekonomicznym jak i prawnym.
Znaczna część rynku jest regulowana przez kontrakty długoterminowe (KDT) ustalające ceny energii na stosunkowo wysokim poziomie; postępuje korzystna dla konsumentów deregulacja rynku wynikająca z przepisów UE; niekorzystny wpływ na ceny mieć będą jednak przepisy UE nakładające na producentów i/lub dystrybutorów obowiązki w zakresie ograniczania zanieczyszczeń z dużych źródeł (LCP) jak i wdrażania zintegrowanego systemu zapobiegania i ograniczania zanieczyszczeń. Istnieje również obowiązek zakupu przez spółki produkcji i dystrybucji energii elektrycznej pochodzącej ze źródeł kogeneracyjnych i odnawialnych (zdecydowanie droższych). Odrębną kwestią są ceny przesyłu energii, które generalnie nie powinny wzrastać szybciej niż inflacja dzięki zatwierdzanym taryfom na tego rodzaju działaności.