Zamiana prawa użytkowania wieczystego na własność - na trzy i pół sposobu

Zacząć trzeba od tego, że istniała i istnieje możliwość przekształcenia użytkowania wieczystego we własność na podstawie umowy z właścicielem gruntu - gminą albo skarbem państwa w oparciu o ustawę z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.). Dodatkowe możliwości przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności z mocy prawa stworzyły dwie ustawy: z 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. nr 120, poz. 1299 ze zm.) i z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. z 2001 r. nr 113, poz. 1209).

1. ustawa z 1997 r. objęła tylko tych, którzy stali się użytkownikami wieczystymi przed 31 października 1998 r., a także ich następców prawnych. Termin składania wniosków o przekształcenie na jej podstawie upłynął z końcem 2002 r.

Ustawa przewiduje dwa tryby postępowania dotyczące przekształcenia odpłatnego i nieodpłatnego. Wymienia kategorie osób, którym przysługuje przekształcenie nieodpłatne (patrz ramka). Początkowo odpłatność w myśl ustawy miała odpowiadać wielkości od 5 do 15 opłat rocznych za użytkowanie, w zależności od długości jego trwania. Trybunał Konstytucyjny uznał jednak to rozwiązanie za nieekwiwalentne. Po nowelizacji ustawa o przekształceniu odsyła więc w kwestii opłat do ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543). Stanowi ona, że opłata za przekształcenie ma być ustalona w wysokości odpowiadającej wartości nieruchomości. Jej określenia dokonuje rzeczoznawca majątkowy. Cenę rynkową pomniejsza się o wartość użytkowania wieczystego. Istotne znaczenie ma więc długość jego trwania w momencie przekształcenia. Cena ta może być pomniejszona także o bonifikatę. Dotyczy to jednak tylko nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe. O wysokości ceny decydują w drodze uchwały organy stanowiące samorządu terytorialnego albo wojewoda. Niektóre gminy ustaliły nawet 90-proc. bonifikatę, nie może ona jednak wynosić 100 proc. Bonifikata musi być jednakowa dla wszystkich użytkowników na danym obszarze działania organu, który ją ustanawia. Dodajmy, że na rozpatrzenie ciągle czekają dziesiątki, a może nawet setki tysięcy złożonych w terminie wniosków w tym trybie.

2. uwłaszczenie przewidziane w ustawie z  2001 r. dotyczy osób fizycznych, które były użytkownikami wieczystymi 27 maja 1990 r., a także 24 października 2001 r., oraz ich następców prawnych. Początkowo ustawa zakreślała roczny termin od jej wejścia w życie na składanie wniosków. Już po jego upływie 19 grudnia 2002 r. przedłużono go na 4 lata.

Działanie ustawy zostało ograniczone tylko do tzw. ziem odzyskanych, o których mowa w dekrecie z 6 września 1951 r. Przedmiotem tego uwłaszczenia są grunty zabudowane na cele mieszkaniowe oraz stanowiące nieruchomości rolne. Nie dotyczy ono nieruchomości o innym przeznaczeniu, w tym wykorzystywanych na działalność gospodarczą. Ustawa przyznała użytkownikom wieczystym roszczenie o bezpłatne przekształcenie użytkowania we własność. Dotyczyło to jednak tylko nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe i nieruchomości rolnych.

3. trzecią możliwość uwłaszczenia stwarza ustawa z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.), a konkretnie art. 32 ustawy. Co ciekawe, możliwość uwłaszczenia w oparciu o przepisy ustawy istniały już w okresie obowiązywania poprzedniczki tego aktu - ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

"Niejednokrotnie użytkownicy wieczyści nawet o niej nie wiedzą. Wiele gmin nie jest zainteresowanych propagowaniem tej wiedzy, bo oprócz pracy dla urzędników uwłaszczenie oznacza trwałe pozbycie się własności gruntów, a także stałego dochodu z tytułu wieczystego użytkowania". [Izabela Lewandowska. Gdy gmina będzie miała taką wolę. Rzeczpospolita Nr 197 z 2004 r.]

Inaczej niż w przypadku uwłaszczenia na podstawie ustaw z 1997 r. i z 2001 r., o prawo własności na podstawie art. 32 ustawy o gospodarce nieruchomościami ubiegać się mogą wszyscy użytkownicy wieczyści, także niebędący osobami fizycznymi  w tym spółki i spółdzielnie, bez względu na przeznaczenie gruntu (np. gdy grunt zajmowany jest na działalność gospodarczą). Wskazany przepis ustanawia kilka zasad obowiązujących przy przekształceniach własnościowych:

• zasadę, że nieruchomość oddana w użytkowane wieczyste może być sprzedana wyłącznie użytkownikowi wieczystemu. Z dniem zawarcia umowy sprzedaży prawo użytkowania wieczystego wygasa,
• sprzedaż na rzecz użytkownika wieczystego następuje bez przetargu,
• cena, za jaką użytkownik wieczysty uzyska na postawie art. 32 prawo własności, nie może być niższa od wartości rynkowej nieruchomości (wartość oznaczona przez rzeczoznawcę w operacie szacunkowym). Na poczet ceny sprzedawanego gruntu zalicza się wartość prawa użytkowania wieczystego tego gruntu, określoną według stanu na dzień sprzedaży,
• cena sprzedaży nieruchomości może być rozłożona na oprocentowane raty, nie dłużej jednak niż na 10 lat; wysokość odsetek na rzecz gminy czy skarbu państwa jako sprzedawcy równa jest stopie redyskonta weksli stosowanej przez NBP. Teraz wynosi ona 6,75 proc. rocznie. Wojewoda w stosunku do nieruchomości skarbu państwa, a rada gminy w stosunku do nieruchomości stanowiących własność gminy może pozwolić na stosowanie innych, umownych stawek oprocentowania,
• niespłacona należność gminy czy skarbu państwa, który wyzbył się gruntu na rzecz użytkownika wieczystego, musi być zabezpieczona (art. 70 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami) hipoteką wpisana do księgi wieczystej, wekslem, poręczeniem itp,
• zainteresowany kupnem może zgłaszać zastrzeżenia i uwagi do wyceny; w sytuacjach spornych zlecić wycenę innemu jeszcze rzeczoznawcy (zasady wyceny zostały unormowane w art. art. 149 - 159 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a kwestie techniczne w rozporządzeniu Rady Ministrów z 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 230, poz. 1924)).

4. ostatnią i najnowszą możliwość uwłaszczenia stworzyła ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2003 r. nr 64, poz. 592). Brak terminu granicznego składania wniosków.

Sejm uchwalając ustawę z 11 kwietnia rozciągnął jej działanie na cały kraj. Uwłaszczenie ma bowiem następować bezpłatnie (?) i z mocy prawa (jednak decyzję w tej sprawie wydaje starosta w odniesieniu do nieruchomości skarbu państwa lub wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego).

Na podstawie delegacji ustawowej minister skarbu państwa wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników i współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne (Dz. U. z 2003 r. nr 205, poz. 1991). Do 17 marca organy właściwe dla wydawania decyzji w sprawie uwłaszczenia zobowiązane były do sporządzenia wykazów nieruchomości objętych uwłaszczeniem.

Istnieje również możliwość nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości w oparciu o wniosek złożony do dnia 24 października 2005 r. zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.). Prawo to przysługuje osobom fizycznym, które w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 24 października 2001 r.) były użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub nieruchomości rolnych oraz nie korzystały z uwłaszczenia mieniem, o którym mowa w art. 56a ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych ( Dz. U. Nr 118, poz. 561 ze zmianami).

---

Ponieważ tak się składa, że w wielu miastach inicjatorami przekształceń własnościowych są posłowie związani z prawą stroną sceny politycznej, więc polecamy link do strony Naszego Dziennika (należy kliknąć inkonę obok) i wykaz tematów (autorem części materiałów jest prof. A. Biela).

• Mieszkanie spółdzielcze i uwłaszczenie
• Składamy wniosek
• Mieszkania spółdzielcze własnościowe
• Lokatorskie na własność
• Zakładowe na własność
• Garaże i lokale użytkowe na własność
• Nowi członkowie spółdzielni
• Wartość rynkowa mieszkania
• Ile kosztuje uwłaszczenie?
• Kompetencja sądów
• Realizacja ustawy oraz jej terminy
• Własność ziemi.

O wrocławskich przekształceniach własnościowych w spółdzielniach

246 - spółdzielni mieszkaniowych zarejestrowanych jest We Wrocławiu; 400.000 - wrocławian mieszka w mieszkaniach spółdzielczych.

26 czerwca 2003 r. weszła w życie uchwała Nr X/192/03 Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie udzielania bonifikaty, rozkładania na raty oraz ustalenia umownej stawki oprocentowania rat przy sprzedaży spółdzielniom mieszkaniowym nieruchomości pozostających w ich użytkowaniu wieczystym i zabudowanych na cele mieszkaniowe. Jest to efekt podpisanego z wrocławskimi spółdzielniami przez Prezydenta Wrocławia miesiąc wcześniej porozumienia w tej sprawie. Uchwała dotyczy głównie kwestii ekonomicznych; jest w niej zgoda na udzielenie  95% bonifikaty  od  ceny   sprzedaży spółdzielniom   mieszkaniowym   nieruchomości  pozostających  w  ich użytkowaniu   wieczystym   zabudowanych   na   cele    mieszkaniowe, stanowiących  własność  gminy  Wrocław. Od momentu podpisania umowy z Gminą spółdzielnia będzie musiała zapłacić 5-krotność rocznej opłaty z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości. Obecnie lokatorzy spółdzielni płacą ją w czynszu. Jednocześnie władze spółdzielcze zobowiązały się do uwłaszczania swoich członków, czyli do przeniesienia na rzecz lokatorów własności gruntu, na którym stoi blok. Jeśli tego nie zrobią, będą musiały zwrócić miastu 95-procentową bonifikatę. Zarząd spółdzielni za zbycie udziałów we współwłasności nie może od członków pobrać więcej niż sam zapłacił miastu. Dodatkową ulgą dla spółdzielców jest możliwość rozłożenia należności na równe raty płatne przez 5 kolejnych lat. Raty są oprocentowane w wysokości  60%  stopy redyskontowej weksli w Narodowym Banku Polskim.

Przykładowo w jednej z większych wrocławskich spółdzielni jest to przeciętnie 0,25 zł/1 m2 powierzchni mieszkania miesięcznie. Przy 60-metrowym mieszkaniu jest to 180 zł rocznie (15 zł miesięcznie). Pięciokrotność tej kwoty to 900 zł. Zarząd może starać się o rozłożenie należności na 5 lat. W takim przypadku czynsz mieszkańca spółdzielni będzie wyższy o oprocentowanie niespłaconej kwoty (według zasad przyjętych w porozumieniu, na dzień dzisiejszy jest to ok. 4 proc. rocznie).

Przy okazji uwłaszczenia magistrat chce uporządkować status gruntów użytkowanych przez spółdzielnie, na których są obiekty użyteczności publicznej (przychodnie, przedszkola itp.). Porozumienie przewiduje dwa sposoby rozwiązania takich sytuacji. Jednym z nich jest przekazanie miastu dzierżawionej przez spółdzielnię nieruchomości na zasadach zbliżonych do sprzedaży z bonifikatą stosowaną przez Gminę.

• Najwyższą bonifikatę ma Lublin. Wynosi ona 99 proc. wartości gruntu. W Krakowie to 98 proc., a w Poznaniu - 95 proc. (zasady uwłaszczenia spółdzielni mieszkaniowych w Poznaniu).

Jako ciekawostkę dodajmy, że art. 1006 kodeksu postępowania cywilnego, mówi, że w wypadku egzekucji prowadzonej z dzierżawy wieczystej obejmuje ona również budynki stojące na tym gruncie, a większość spółdzielni ma grunty w użytkowaniu wieczystym.

Lista przekształconych spółdzielczych gruntów

Lista została opublikowana jako załącznik do Zarządzenia Nr 3427/04 Prezydenta Wrocławia z 2 sierpnia 2004 r. jako wykaz nr WMG/R/23/2004 gruntów zabudowanych budynkami mieszkalno-usługowymi i mieszkalnymi, przeznaczonych do sprzedaży na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowych, w tybie bezprzetargowym, pozostających w ich uzytkowaniu wieczystym, z udzieleniem bonifikaty.

Łączna wartość rynkowa sprzedawanych na własność spółdzielniom gruntów wyniosła prawie 4,9 mln zł. Od wartości tej spółdzielnie uzyskały ponad 4 mln zł bonifikat, co daje 83,5% wartości rynkowej nieruchomości. Zaznaczmy, że od uzyskanej ceny spółdzielnie muszą odprowadzić jeszcze 22% VAT (który może być odliczony od podatku VAT należnego) i ponieść wszelkie koszta związane ze sporządzeniem umowy notarialnej. Ze względu na wielkość prywatyzowanych gruntów najwięcej zapłaci SM Wrocław-Południe, bo aż  593 tys zł (z podatkiem VAT); SM - Cichy Kącik musi wysupłać na ten sam cel 330 tys. zł.

Wykaz znajdujący się w załączniku zawiera 26 oznaczonych niruchomości, z których do poszczególnych spółdzielni mieszkaniowych należy:

• SM Biskupin - 1 nieruchomość o wartości rynkowej 284.900 zł /  (wartość bonifikaty - 245.569 zł),
• SM Polanka  - 1 nieruchomość o wartości rynkowej 47.700 zł /(wartość bonifikaty - 40.455 zł),
• SM Wrocław-Południe - 11 nieruchomości o łącznej wartości rynkowej  3.211.700 zł (wartość bonifikaty - 2.725.418 zł),
• SM Cichy Kącik - 13 nieruchomości o łącznej wartości rynkowej 1.267.044 zł (wartość bonifikaty -1.069.580 zł).

Wykaz do zarządzenia wymienia następujące budynki spółdzielcze z terenu osiedla Huby:

• ul. Wieczysta 141-149 (czteropiętrowiec przy ul Kamiennej, pierwszy licząc od ul. Widnej),
• ul. Kamienna 96-104 i Łódzka 46a (4-piętrowe bloki, na wprost miasteczka ruchu drogowego),
• ul. Śliczna 54-66 (pierwszy 11-pietrowy blok od strony Cezalu).

Wszystkie budynki należą do SM Wrocław-Południe. Pozostaje więc pytanie, co robią w tej sprawie pozostała spółdzielnie mieszkaniowe?

Kalendarium przekształceń własnościowych w spółdzielniach mieszkaniowych

• 2004 r., listopad - Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw, określającą m. in. nowe zasady ochrony lokatorów przed nadmiernymi podwyżkami czynszów po 1 stycznia 2005 r. Z dniem 31 grudnia br. upływa, dotyczący większości lokatorów, 10-letni okres ograniczenia wysokości czynszów do 3% wartości odtworzeniowej lokalu w skali roku. Regulacje w uchwalonej nowelizacji przewidują, że od nowego roku właściciel lokalu będzie mógł podwyższać czynsze na dwa sposoby. Pierwszy polega na tym, że w trybie uproszczonym, właściciel może wypowiedzieć wysokość czynszu na miesiąc naprzód, ale tylko gdy podwyżka w skali roku nie przekroczy 10% czynszu dotychczasowego.  Podwyżki powyżej 10% będą mogły również mieć miejsce, ale po co najmniej 3-miesięcznym okresie wypowiedzenia. Na wniosek lokatora właściciel powinien uzasadnić podwyżkę i przedstawić jej kalkulację. Podwyżki powyżej 10% będą mogły być zaskarżone do sądu, który rozstrzygnie spór dotyczący zasadności i wysokości podwyżki. Do czasu orzeczenia sądu lokator będzie płacić czynsz w dotychczasowej wysokości. W pierwotnej wersji rządowego projektu czynsze miały być regulowane do 2008 r. ale w inny sposób, jednak w trakcie prac sejmowych rząd zgłosił autopoprawkę i zrezygnował z tego rozwiązania. Sejm nie przyjął poprawki PiS, ograniczającej podwyżkę do 20 proc. czynszu dotychczasowego w okresie 3 kolejnych lat.
• 2004 r., wrzesień - Praktycznie każde miasto przyznaje bonifikaty spółdzielniom na odmiennych zasadach. Poznań zbiera najpierw wnioski od spółdzielni, które chcą wykupić grunt, a potem podejmuje uchwałę. Na razie podjął jedną, która dotyczy 9 spółdzielni (planowana jest uchwała w sprawie bonifikaty dla kolejnych 5 spółdzielni). Rady Krakowa i Lublina zadecydowały, że wystarczy tylko jedna uchwała dla wszystkich spółdzielni. W Lublinie spółdzielnia musi udowodnić władzom miasta, że co najmniej 10 proc. jej członków w danym budynku chce przekształcić we własność posiadane prawa spółdzielcze do lokalu. W Krakowie szansy na bonifikatę nie mają spółdzielnie, które są zadłużone wobec miasta. Wiele miast każe też zwracać bonifikatę, jeżeli nieruchomość zostanie sprzedana przed upływem określonego czasu (na podstawie Rzeczpospolitej z 11 września 2004 r.).
• 2004 r., 2 sierpnia - Prezydent Wrocławia ogłasza zarządzenie Nr 3427/04 w którym do publicznej wiadomości podaje się wykaz uwłaszczonych na spółdzielniach mieszkaniowych terenów.
• 2003 r., listopad - Sejm do prac w komisjach skierował dwa projekty ustaw dotyczących przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. W jednym, będącym inicjatywną ustawodawczą Senatu, proponuje się uwłaszczenie dla wszystkich osób fizycznych, które są użytkownikami wieczystymi od co najmniej 10 lat. Dalej idący przewiduje automatyczne uwłaszczenia wszystkich bez wyjątku użytkowników wieczystych i całkowite wyeliminowanie użytkowania wieczystego z systemu prawnego. Prace nad projektami trwają (sierpień 2004 r.).
• 2003 r., 26 czerwca - Wchodzi w życie uchwała Nr X/192/03 Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie udzielania bonifikaty, rozkładania na raty oraz ustalenia umownej stawki oprocentowania rat przy sprzedaży spółdzielniom mieszkaniowym nieruchomości pozostających w ich użytkowaniu wieczystym i zabudowanych na cele mieszkaniowe.
• 2003 r., 26 maja - Prezydent Wrocławia podpisał porozumienie z wrocławskimi spółdzielcami w sprawie wysokości bonifikaty od ceny sprzedaży nieruchomości pozostających w użytkowaniu wieczystym, a które mają zostać uwłaszczone. Zgodnie z porozumieniem z władzami miasta, spółdzielnie będą mogły wykupić dzierżawione nieruchomości na własność za pięciokrotną wysokość rocznej opłaty z tytułu wieczystego użytkowania, co daje 5% wartości gruntu. Gmina rozłoży spłatę należności na 5 lat. Warunki te uznaje się  za wyjątkowo korzystne dla spółdzielców. Teraz projekt uchwały ma zostać przegłosowany przez Radę Miasta.
• 2003 r., maj - zostaje opublikowany list Prezydenta Wrocławia do spółdzielców w sprawie uwłaszczenia.
  • "(...) Teraz chciałbym, aby uwłaszczeniem zostali objęci wrocławianie, którzy są członkami spółdzielni mieszkaniowych. W tej chwili w Radzie Miejskiej znajduje się stosowny, złożony przez jeden z klubów, projekt uchwały uwłaszczeniowej. Moim zdaniem jest to właściwa inicjatywa, stanowiąca dobre punkt wyjścia do dalszych rozważań i prac nad szczegółowymi rozwiązaniami. Moją intencją, co chciałbym wyraźnie podkreślić jest troska o prawidłowy kształt wzmiankowanej uchwały. Najważniejsze dla mnie jest nie to, na jakich zasadach uwłaszczamy spółdzielnie, ale jakie korzyści będą mogli wynieść z całego procesu mieszkańcy spółdzielni - czyli w jaki sposób właśnie oni zostaną uwłaszczeni. (...) Łączę wyrazy szacunku Rafal Dutkiewicz  Prezydent Wrocławia."
• 2003 r., kwiecień - W ramach II Forum Spółdzielców powstał zespół reprezentujący interesy mieszkańców mieszkań spółdzielczych, którzy chcą wziąć udział w procesie uwłaszczenia. Zespół tworzą H. Jukowski, R. Damora, J. Kruk, M. Lach, S. Zapotoczny. Sprawie patronuje Zenon Żeligowski pełnomocnik d/s uwłaszczenia spółdzielców  Polskiego Niezależnego Ruchu Inicjatyw Lokalnych.
• 2003 r., 16 marca - Od tej daty we Wrocławiu rozpoczął się na szeroką skalę proces przekształcania własności gruntów. Wszyscy którzy przed 26 maja 1990 r. korzystali z prawa użytkowania wieczystego gruntów i mieli takie prawo aż do 24 października 2001 roku, mogą bezpłatnie się uwłaszczyć. Z bezpłatnego uwłaszczenia mogą skorzystać tylko osoby fizyczne, które przed 26 maja 1990 r. stały się wieczystymi użytkownikami gruntów zabudowanych pod mieszkalnictwo oraz gruntów rolnych. Zdaniem wrocławskich urzędników bezpłatnie można uwłaszczyć około 17 tysięcy nieruchomości w stolicy Dolnego Śląska. W kolejce do uwłaszczenia czekają też spółdzielnie mieszkaniowe.
• 2003 r., luty - Spółdzielcy pragną bonifikat rzędu 90-99% wartości nieruchomości. Jeden z projektów - zgłoszony przez Kucharskiego Ryszarda ze SM Kozanów IV - przewiduje wykup po cenie rynkowej gruntów pod budynkami po obrysie + 4 m wokół budynku. Pozostałe grunty pozostałyby nadal w użytkowaniu wieczystym z opcja rezygnacji na rzecz miasta. (na podstawie Gazety Południowej Nr 7 z 2003 r.).
• 2002 r., 7 marca - Wchodzi w życie uchwała Nr XLV/1529/02 Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie udzielenia bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wykorzystywanych lub przeznaczonych na cele mieszkaniowe. W uchwale mowa jest o 90% bonifikacie od opłaty należnej za przekształcenie.
• 2002 r., 1 stycznia - obowiązuje nowela do ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. nr 154, poz. 1802). Przede wszystkim wydłuża z 10 do 20 miesięcy termin na złożenie wniosku i podjęcie czynności związanych ze scalaniem, podziałem, rozgraniczaniem oraz łączeniem nieruchomości. Wydatki poniesione na ten cel zrefunduje wojewoda (reprezentujący skarb państwa). Nowela wydłuża z 12 do 24 miesięcy okres (tj. do 25 kwietnia 2003 r.), w którym zarząd spółdzielni ma podjąć uchwałę będącą swoistym wykazem wszystkich lokali, które mogą być przekształcone w odrębną własność. Bez takiej uchwały spółdzielnia nie może podjąć żadnych kroków, jeżeli chodzi o przekształcenie spółdzielczych praw do lokalu we własność, na które przydziały wydano przed 24 kwietnia 2001 r. Wydłużenie oznacza, że przeniesienie własnościowych lub lokatorskich mieszkań spółdzielczych na własność będzie możliwe dopiero za dwa lata. Nowela uchyliła również słynny art. 108a.
• 2001 r., 27 kwietnia - Zgodnie z nowelą prawo do złożenia wniosku o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności upływa dopiero 31 grudnia 2002 roku. Spółdzielca, który będzie chciał w 2002 r. przekształcić w pełną własność spółdzielcze lokatorskie lub własnościowe prawo do lokalu, w tym także spółdzielcze prawo do garażu, zapłaci dwie zryczałtowane opłaty: notarialną i sądową (za założenie księgi wieczystej i wpis do niej). Każda z nich wyniesie 1/3 najniższego wynagrodzenia za pracę (760 zł), czyli dwukrotnie po ok. 253 zł.
• 2001 r., 24 kwietnia - Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, uznający niektóre przepisy ustawy za niezgodne z konstytucją. Za sprzeczne z konstytucją uznano przepisy dotyczące nazbyt ulgowej opłaty za przekształcenie praw.
• 1997 r., 4 września - Sejm przyjął ustawę o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Ustawa umożliwia osobom fizycznym (oraz ich następcom prawnym), które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed 31 października 1998 r. ubieganie się o przekształcenie użytkowania wieczystego we własność. Wnioski z tej sprawie można było składać do 31 grudnia 2000 roku.

Pozostałe informacje

	zaległe sprawy	czas rozpatrywania jednego wniosku
2001 r.	580.000	3,5 miesiąca
2002 r.	470.000	2,8 miesiąca
2003 r.	358.000	1,9 miesiąca
I półr. 2004 r.	346.000	1,6 miesiąca

• Czas poświęcony w 2004 r. na rozpatrzenie jednej sprawy w wydziale wieczystoksięgowym sądów rejonowych w:
  • Bytomiu - 5,6 miesiąca,
  • Olsztynie - 5 miesięcy,
  • Płocku - 4,7 miesiąca,
  • Wejherowie - 5,8 miesiąca,
  • Warszawie - 2,1 miesiąca,
  • Rawie Maz. - 2 miesiące,
  • Łomży - 0,7 miesiąca.
• Od 1 lipca 2003 r. zaczęło się przenoszenie ksiąg wieczystych do systemu informatycznego. Odbywa się to w ramach projektu budowy Zintegrowanego Systemu Katastralnego, współfinansowanego przez Unię Europejską. System polega na przekształceniu obecnego zasobu ksiąg wieczystych w zinformatyzowany ogólnokrajowy rejestr, zawierający gwarantowane przez państwo informacje o stanie prawnym nieruchomości. Wdrożenie tego projektu umożliwi od strony technicznej, prawnej i organizacyjnej współpracę między systemem Nowej Księgi Wieczystej a systemami ewidencji gruntów i budynków, PESEL, REGON, z których dane potrzebne są dla weryfikacji wpisów w księgach wieczystych. W ramach programu PHARE wydano na ten cel 8,5 mln zł, z budżetu państwa wydano prawie 22 mln zł. 
• Użytkowanie wieczyste do systemu prawa polskiego wprowadziła ustawa z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Miało to na celu rozwój budownictwa mieszkaniowego. Istotną rolę odgrywały względy ideologiczne, które nie pozwalały uszczuplać własności państwowej. Obecnie instytucję tę reguluje kodeks cywilny (art. 232 - 243). Pozwala on oddawać w użytkowanie wieczyste grunty stanowiące własność skarbu państwa (pod warunkiem, że są położone w granicach administracyjnych miast lub wyłączone z planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki), a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków (art. 232 k.c.).
• Po ostatniej nowelizacji ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych, która weszła w życie 9 września 2002 r., banki hipoteczne mogą wypłacić kredyt, nawet jeżeli nie istnieje jeszcze księga wieczysta ani nawet przedmiot zabezpieczenia (np. dom, który ma być za ten kredyt dopiero wybudowany). W takim wypadku bank stawia jednak warunki, z których najważniejszy to ujawnienie w księdze działki, na której jest stawiany dom, roszczenia o ustanowienie hipoteki na lokalu jednocześnie z jego wyodrębnieniem.
• Przywrócono premię na wykup. Najemcom, którzy wykupią mieszkanie zakładowe lub komunalne po 12 sierpnia 2002 r., przysługuje premia gwarancyjna (nowela do ustawy o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych i refundacji bankom wpłaconych premii gwarancyjnych (Dz. U. nr 127, poz. 1090).  Lista wydatków mieszkaniowych uprawniających do premii znajduje się w ustawie o pomocy państwa, a nie jak dotychczas w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 marca 1996 r. Posiadacze książeczek mieszkaniowych znajdą kilka zmian. I tak, premię będą mogły otrzymać osoby, które wykupiły mieszkanie od gminy lub zakładu pracy. Wprawdzie premia na wykup przysługiwała już przed 24 kwietnia 2001 r., ale potem weszły w życie przepisy, które zlikwidowały to prawo; teraz się je przywraca. Premii nie otrzymają jednak osoby, które od 24 kwietnia 2001 r. do 12 sierpnia 2002 r. wykupiły mieszkanie (zawarły umowę w formie aktu notarialnego).
• W Polsce jest około 15 mln ksiąg wieczystych (stan na I poł. 2002 r.). Niestety, nasze sądy wieczystoksięgowe nie działają sprawnie, choć rocznie wypracowują pół miliarda dochodu. Średni czas postępowania sądowego wynosił 3,1 miesiąca.