- najcenniejszy obiekt budowlany na osiedlu. Wpisany w 1977 roku na dolnośląską listę zabytków budownictwa i architektury (355/WM).

Kościół Parafialny pod wezwaniem świętego Henryka znajduje się przy ul. Glinianej 16/18, na działce geodezyjnej nr 30 Wrocław III Krzyki w obrębie Południe. Właściciel: parafia rzymsko-katolicka pw św. Henryka. Diecezja Wrocławska. Kubatura budynku 18.120 m3, powierzchnia użytkowa - 1.020 m2. Przeznaczenie pierwotne i bieżące kościół parafialny.

Budynek kościoła powstał w latach 1891-1893 w ramach akcji budowlanej polegającej na włączeniu wsi Huby i Glinianki w obręb miasta. Do tej daty część mieszkańców należała do parafii św. Doroty, część do św. Maurycego. W sprawę budowy kościoła zaangażował się biskup Heinrich Förster przeznaczając na ten cel swój spadek. Prace projektowe powierzono diecezjalnemu radcy budowlanemu Ebersowi. Ukończone zostały 05.11.1889 r. a projekt przez niego sygnowany zatwierdzono 01.04.1890 r. Budowa neogotyckiej świątyni trwała w latach 1891-93, jako pierwsza duża świątynia wybudowana we Wrocławiu po okresie Kulturkampfu. Równolegle w pn-zach części działki powstał neogotycki trójkondygnacyjny budynek plebani. Dokument erygujący nową parafię utworzoną na terenie podległym kościołowi Św. Doroty został podpisany 09.09.1893 r. przez wrocławskiego kardynała Georga Koppa. Konsekracja kościoła dokonana przez kardynała Koppa miała miejsce 09.11.1893 r. Kościół uzyskał wezwanie Św. Henryka patrona fundatora świątyni. W roku 1912 została przebudowana i powiększona zakrystia. Prace prowadziła firma J. Hanke. W 1930 r. na elewacji zachodniej w ostrołukowej blendzie powstał fresk wykonany przez malarza Guhla przedstawiający Matkę Bożą na tle wież Katedry Wrocławskiej i kościoła parafialnego. W toku działań wojennych w 1945 r. kościół uległ dużemu zniszczeniu, przede wszystkim w dużym stopniu zburzeniu uległa część prezbiterialna. W 1948 r. miała miejsce naprawa dachu nad nawą i prace rozbiórkowe przy prezbiterium. W latach 1948-1952 - wzniesiono prowizoryczną ścianę między zburzonym prezbiterium a resztą wnętrza, dokonano częściowego oszklenia, remontu chóru i fresków sklepień. W latach 1952-53 - odbudowano część prezbiterium, kaplic i wieży przyporowej. Lata 1953-56 - to odbudowa fasady kościoła, wież i zakrystii. W roku 1958 r. - założono więźbę dachową nad prezbiterium, zakrystią i kaplicami. W okresie 1960-1961 - rozebrano ścianę dzielącą nawę a prezbiterium, które odsłonięto otynkowano, unowocześniono OC, zamontowano nowe organy. W latach 70-tych - dokonano odświeżenia świątyni, część cegieł pomalowano na czerwono a tynki wapienno-cementowe pobiałkowano. 2003 r. - wystąpiono do prac konserwatorskich nad przywróceniem wieżom zwieńczeń w formie hełmów sprzed 1945 r. 29 listopada 2003 r. dźwig z Bydgoszczy podniósł na 50 metrów odnowione hełmy zwieńczając w ten sposób wieże kościoła po 58 latach od ich zniszczenia. Ostrosłupowe hełmy mają konstrukcję stalową i są obite miedzianą blachą. Zaprojektował je prof. Edmund Małachowicz (autor hełmów na katedrze). Montaż hełmów na kościele św. Henryka kończy odbudowę świątyni ze zniszczeń wojennych.

OPIS:  Kosciół parafialny pod wezwaniem św. Henryka zbudowano w centralnej części działki o kształcie prostokąta ze ściętym wschodnim narożem. Prezbiterium zwrócony na pn. fasadą na pd. ku ul. Glinianej. W pd-zach narożu działki budynek plebani pochodzący z lat 70-tych XX wieku, w części pd-wsch. sad, w części pn baraki gospodarcze. Wokół całego kościoła szeroki brukowany kostką granitową chodnik. Działka od pd wydzielona ogrodzeniem składającym się z ustawionych na wysokiej ceglanej podmurówce modułów złożonych z ceglanych słupków o przekroju kwadratu, których naroża zaakcentowano wałkiem zdobionym kształtkami ceramicznymi glazurowanymi w kolorze zielonym, słupki z dwóch stron zwieńczono trójkątnymi szczytami przykryte glazurowanymi kształtkami ceglanymi imitującymi dachówkę. Między słupkami ulokowana kuta ozdobna krata o prostych podziałach, w zwieńczeniu urozmaicona zgeometryzowanym arnamentem roślinnym. W tej części ogrodzenia trzy dwuskrzydłowe bramy i furtka. Słupki przy bramach wyższe o bardziej rozbudowanej formie. Od zach. działka ogrodzona ceglanym pełnym tynkowanym murem.

(zdjęcie z podniesienia kopuły pochodzi z GW - Radoslaw Bugajski)

Kościół murowany z cegły na granitowym cokole w części uzupełniony cementem. Elewacja wyłożone cegłą klinkierową w wątku głównym z użyciem cegły glazurowanej w kolorze zielonym, w dekoracji otworów drzwiowych i okiennych, gzymsów oraz żeber filarów i służek. Tynk użyty w dekoracji fryzów i ślepych okien. Wnętrze tynkowane. Sklepienie: w korpusie nawowym, transepcie, prezbiterium, kruchcie, części pomieszczeń ambitu i podchórzu empory organowej krzyżowo-żebrowe, na skrzyżowaniu nawy głównej i transeptu gwiaździste, w kaplicach po obu stronach transeptu krzyżowe pięcio i sześciopolowe, w pomieszczeniach ampitu krzyżowe pięciopolowe, w pomieszczeniu zakrystii na osi prezbiterium krzyżowe sześciopolowe; w kotłowni strop Kleina. Więźba: dachowa drewniana o konstrukcji płatwiowo-kleszczowej ze sterczykami. Przy skrzyżowaniu naw w użytym wieszarem wzmocnionym jętkami i krzyżującymi się belkami. Dachy: kryte dachówka karpiówką, hełmy wież i lukarn blachą cynkową. Podłogi: ceglano-betonowe w korpusie nawowym, transepcie i przedsionkach  wyłożone płytkami ceramicznymi, w nawach zdobionymi bogatym arnamentem i marmurowymi, w pozostałej części ambitu płytkami lastrykowymi, w zakrystii parkiet, w  przyziemiu wież i kotłowni posadzka betonowa. Schody: w wieżach kręte z filarem, z szarego piaskowca, zewnętrzne prowadzące do kruchty jednobiegowe o stopniach granitowych; prowadzące do wież i przedsionków transeptu jednobiegowe z szarego piaskowca; prowadzące do pomieszczeń ambitu zabiegowe betonowe do kotłowni jednobiegowe piaskowcowe. Drzwi: drewniane, płycinowe jedno i dwuskrzydłowe z naświetleniem, niektóre w połowie wysokości przeszklone. Okno: pojedyncze w metalowych ramach, wypełnione prostym ceglanym laskowaniem.

Zbudowany: na planie krzyża łacińskiego. Korpus trójnawowy czteroprzęsłowy z pięcioprzęsłowym jednonawowym zamkniętym trójbocznie transeptem. Prezbiterium trójprzęsłowe w pierwszym przęśle od pd. trójnawowe, zamknięte pięciobocznie. Nawa główna, prezbiterium, transept tej samej szerokości. Poziom prezbiterium podniesiony w stosunku do naw  o pięć stopni. Od pd. do korpusu nawowego przylegają dwie wieże na planie prostokąta mieszczące klatki schodowe. Między nimi trójprzęsłowa kruchta na planie prostokąta równa szerokości nawy. Po wsch. i zach. stronie korpusu nawowego, w narożach między ramionami transeptu i nawą boczną kaplica na planie sześcioboku skomunikowane z transeptem i nawą boczną.  Przy trzecim od pd. przęśle nawy bocznej aneks obudowany między przypory. Po wschodniej i zachodniej stronie prezbiterium a ramionami transeptu dwie kaplice na planie pięcio i sześcioboku skomunikowane z transeptem i prezbiterium. Między kaplicami wieżyczka na planie ośmioboku, w której kręte schody. Wokół prezbiterium ambit, w którym pomieszczenie zakrystii; pomieszczenie na osi prezbiterium na planie sześcioboku. Przy środkowej ścianie zamknięcia transeptu, wbudowane między przypory, jednoprzęsłowe przedsionki.

Bryła: kościoła silnie rozczłonkowana. Korpus nawy bazylikowy. Nawa główna, transept i prezbiterium tej samej wysokości, nawy boczna, kaplice znacznie niższe, pomieszczenie ambitu niższe od naw bocznych. Wieże pięciokondygnacyjne równe wysokości nawy.głównej, wieżyczki przy kaplicach dwukondygnacyjne, kruchta i przedsionek transeptu jednokondygnacyjne. Pod częścią zakrystii kotłownia. Bryła kościoła opięta systemem uskokowych przypór, w korpusie nawowym łuki oporowe ukryte pod dachami naw bocznych. Nawa główna transeptu i prezbiterium kryte dachem dwuspadowym w którym lukarny, na zakończeniach kalenic metalowe sterczyny w formie kuli zwieńczonej liśćmi. Nawy boczna, przedsionki, ambit i aneksy przy nawach bocznych kryte dachami pulpitowymi; kaplice, pomieszczenie zakrystii na osi prezbiterium oraz wieżyczki dachami ostrosłupowymi; wieże niskimi ostrosłupowymi hełmami zwieńczonymi kutymi krzyżami, lukarny wysokimi ostrosłupowymi hełmami o sterczynach analogicznych jak na kalenicach dachów.

Fasada: jednoosiowa dwukondygnacyjna flankowana dwiema analogicznymi wieżami. W dolnej części fasad cofnięta w stosunku do linii wież trójosiowa elewacja kruchty. W osi środkowej elewacji kruchty szeroki ostrołukowy otwór drzwiowy o glifach bogato profilowanych wałkiem utworzonym z ułożonych na przemian klinkierowych i glazurowanych kształtkach ceglanych. W osiach skrajnych elewacji wąskie ostrołukowe  otwory okienne. Łuk otworu drzwiowego obwiednicy wykonano z glazurowanych kształtek ceglana opaską. W bocznych osiach elewacji wąskie ostrołukowe  otwory okienne.

Elewacja wschodnia:  -  na płycinie fresk przedstawiający Matkę Bożą na tle wież katedry wrocławskiej i kościół św Henryka.

We Wnętrzu: w sklepieniach nawy głównej, prezbiterium i transept w miejscu zworników okrągły otwór, w nawach bocznych i kaplicach zworniki dekorowane ornamentem roślinnym. Wnętrze nawy , prezbiterium i transeptu dzielone bogato profilowanym arkadami, wspartymi na wiązkowych filarach w kostkowych polichromowanych kapitelach filary na skrzyżowaniu naw o głowicach dekorowanych wyrabianymi w stiuku liśćmi winorośli. W ścianach nawy głównej transeptu i pierwszym od pd przęśle prezbiterium ślepa galeria triforyjna; główna flanka galerii zdobiona motywem palmety w dolnych częściach ścian prezbiterium ostrołukowe płyciny; po wsch. i zach. stronie w prześle drugim od pd. ostrołukowy otwór drzwiowy prowadzący do zakrystii. W nawach bocznych, w przęśle trzecim od pd. ostrołukowy otwór otwierający przejście do aneksu, w którym ustawiono konfesjonały; nad otworem ślepy okulus. W ścianach pd obu naw bocznych analogiczne ostrołukowe otwory drzwiowe. W polach inskrypcje: we wsch. Ad/memoriam/Principis Episcopi/Henrici hono eclesian/ SRE Cardinalis et/ i w zachodniej Princeps/Episcopus/Dr Kopp exstructito/et ad v Jd Novembuer/1893 consecravit. W pierwszym od pd. przęsle nawy głównej empora organowa wsparta na ostrołukowych arkadach spływających na filary nawy głównej. Pełną balustradę empory zdobi szeroki fryz arkadkowy o arkadach zwieńczonych trójliściem. Z kruchty do nawy prowadzą ostrołukowe otwory drzwiowe, z których środkowy szerszy i wyższy.

Z pierwotnego wyposażenia - ambona.

Opracowania ksiązkowe: N. Tomczyk: Stulecie parafii Św. Henryka 1893-1993 r. Wrocław 1993 r.; Z. Antkowiak: Stare i nowe osiedla Wrocławskie.